Standardowe ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych chroni maszynę wyłącznie przed ryzykami zewnętrznymi – pożarem, powodzią, kradzieżą, uderzeniem pojazdu. Tymczasem dla maszyn produkcyjnych dominującym źródłem szkód są ryzyka wewnętrzne: pęknięcie wału, awaria układu sterowania, zwarcie w silniku, eksplozja w komorze spalania, przegrzanie łożysk, kawitacja w pompie. Ubezpieczenie maszyn i urządzeń (machinery breakdown, MB) zostało stworzone właśnie do pokrywania tej drugiej kategorii ryzyk.
Zakres ochrony ubezpieczenia maszyn i urządzeń
Polisa MB obejmuje typowo szkody wynikłe z:
- błędu konstrukcyjnego, materiałowego lub wykonawczego (inherent vice) ujawnionego po okresie gwarancji producenta
- zwarcia, przepięcia, indukcji, działania prądu elektrycznego
- eksplozji wewnętrznej (np. w kotle, turbinie, silniku)
- błędu obsługi, niedbalstwa, błędnego ustawienia parametrów
- nadmiernego naprężenia, działania siły odśrodkowej, niewyważenia
- braku smarowania lub awarii systemu chłodzenia
- ciał obcych dostających się do mechanizmu
Dla sprzętu IT, automatyki, aparatury medycznej i telekomunikacyjnej oferowany jest osobny produkt – ubezpieczenie sprzętu elektronicznego (EEI), o szerszym zakresie ochrony i niższych franszyzach, dostosowany do specyfiki elektroniki (czułość na napięcie, wilgotność, temperaturę).
Wycena i wypłata
Suma ubezpieczenia ustalana jest w wartości odtworzeniowej nowej – jest to koszt zastąpienia uszkodzonej maszyny nową, identyczną lub o porównywalnych parametrach. Po szkodzie ubezpieczyciel weryfikuje, czy naprawa jest ekonomicznie uzasadniona. Jeżeli koszt naprawy przekracza wartość rzeczywistą maszyny (z uwzględnieniem amortyzacji), szkoda jest kwalifikowana jako całkowita i wypłacana w wartości rzeczywistej, nie odtworzeniowej. W praktyce powoduje to, że dla starszych maszyn rzeczywista ochrona jest niższa od deklarowanej sumy ubezpieczenia.
Warto wiedzieć
- Polisa MB wymaga prowadzenia dokumentacji konserwacyjnej maszyn - jej brak może skutkować odmową wypłaty na podstawie art. 827 § 1 KC (rażące niedbalstwo) albo zarzutem niewykonania obowiązków zapobiegawczych ujętych w OWU.
- Wyłączone są szkody wynikające ze zużycia eksploatacyjnego, korozji, kawitacji powolnej, kamienia kotłowego, działania osadów - są to procesy o charakterze ciągłym, nie nagłym.
- Maszyny powyżej określonego wieku (typowo 15-20 lat) są obejmowane ochroną tylko po inspekcji technicznej albo wyłącznie w wartości rzeczywistej.
- Ubezpieczyciel ma prawo regresu wobec serwisu zewnętrznego, jeżeli awaria wynikła z błędu konserwacji - na podstawie art. 828 § 1 KC roszczenie ubezpieczonego do osoby trzeciej przechodzi na ubezpieczyciela do wysokości wypłaconego odszkodowania.
- Szkody w samym układzie elektronicznym (np. spalona płyta sterująca) bywają kwalifikowane do EEI, a nie MB - rozgraniczenie wpływa na franszyzę i zakres wyłączeń.
- Polisa MB nie pokrywa kosztów testów i pomiarów wykonywanych prewencyjnie ani modernizacji wykraczającej poza odtworzenie stanu sprzed szkody.
W zakładzie produkcyjnym dochodzi do awarii silnika prasy hydraulicznej w wyniku zwarcia w uzwojeniu. Wartość odtworzeniowa nowej prasy wynosi 480 000 zł. Naprawa silnika: 120 000 zł, wymiana układu sterowania uszkodzonego przez przepięcie wtórne: 35 000 zł. Łącznie szkoda 155 000 zł.
Polisa MB ma franszyzę redukcyjną 5 000 zł. Ubezpieczyciel wypłaca: 155 000 - 5 000 = 150 000 zł. Naprawa jest ekonomicznie uzasadniona (155 000 < 480 000), więc szkoda kwalifikowana jako częściowa, wypłata w wartości odtworzeniowej.
