Okres karencji jest instrumentem stosowanym przez zakłady ubezpieczeń w celu ograniczenia ryzyka antyselekcji – zjawiska polegającego na zawieraniu umowy ubezpieczenia przez osobę, która już wie lub przewiduje wystąpienie zdarzenia objętego ochroną. W trakcie okresu karencji świadczenie nie jest wypłacane (lub jest wypłacane w ograniczonym zakresie), nawet jeśli formalnie zdarzenie zaszłoby w okresie trwania umowy.
Karencja najczęściej dotyczy ubezpieczeń osobowych
- Ubezpieczenia na życie – karencja może obejmować śmierć z przyczyn chorobowych. Śmierć w wyniku nieszczęśliwego wypadku co do zasady nie podlega karencji – ochrona zaczyna się natychmiast po rozpoczęciu okresu ubezpieczenia.
- Ubezpieczenia zdrowotne – karencja może obejmować leczenie chorób ujawnionych przed lub na początku okresu ubezpieczenia, planowe zabiegi, leczenie stomatologiczne, rehabilitację. Karencja w ubezpieczeniach zdrowotnych ma szczególnie praktyczne znaczenie przy planowaniu korzystania z opieki medycznej.
- Ubezpieczenia na wypadek poważnego zachorowania – karencja może obejmować zdiagnozowanie chorób w pierwszych miesiącach trwania umowy.
- Ubezpieczenia grupowe pracownicze – karencja może obejmować pewne świadczenia (np. urodzenie dziecka, pobyt w szpitalu z przyczyn chorobowych, leczenie specjalistyczne) i trwa kilka miesięcy od przystąpienia pracownika do umowy. Pracodawca często negocjuje zniesienie lub skrócenie karencji dla wszystkich pracowników, zwłaszcza w przypadku kontynuacji ubezpieczenia z poprzedniego zakładu.
Karencja a wyłączenie odpowiedzialności
Karencja różni się od wyłączenia odpowiedzialności: wyłączenie jest bezterminowe i dotyczy z góry określonych sytuacji (np. samobójstwo, wojna, umyślność), natomiast karencja ma charakter czasowy – po jej upływie ochrona zaczyna obejmować dane zdarzenie w pełnym zakresie.
W praktyce zakłady ubezpieczeń mogą oferować:
- Produkty bez karencji – zwykle droższe lub z wyższym progiem wstępnym (np. obowiązkowe badanie medyczne, dokładna ankieta zdrowotna).
- Produkty z karencją standardową – najczęstszy model rynkowy.
- Produkty z karencją wydłużoną – dla osób z określonymi czynnikami ryzyka, zamiast podwyższenia składki lub odmowy ochrony.
Warto wiedzieć
- Okres karencji musi być jednoznacznie wskazany w OWU. Niejednoznaczne postanowienia interpretowane są na korzyść ubezpieczającego.
- Karencja liczona jest zwykle od daty rozpoczęcia ochrony (nie od daty zawarcia umowy). W przypadku kontynuacji ochrony po zmianie wariantu lub rozszerzeniu zakresu karencja dotyczy tylko nowego zakresu- ochrona bazowa działa bez przerwy.
Klientka zawiera umowę ubezpieczenia zdrowotnego z karencją 9 miesięcy na leczenie ciąży i porodu. Trzy miesiące po zawarciu umowy dowiaduje się, że jest w ciąży. Poród następuje w 11. miesiącu od zawarcia umowy, czyli już po upływie karencji. Ubezpieczyciel pokrywa pełen zakres kosztów okołoporodowych zgodnie z OWU (prywatny pokój, opieka nad dzieckiem, konsultacje specjalistów), ponieważ zdarzenie ubezpieczeniowe nastąpiło po zakończeniu karencji.
Gdyby poród nastąpił w 7. miesiącu od zawarcia umowy, świadczenie by nie przysługiwało, mimo że umowa trwała już od kilku miesięcy.
