Powódź jest jednym z najgroźniejszych ryzyk żywiołowych objętych ubezpieczeniami mienia – jej skutki mają zwykle charakter masowy, dotyczą wielu obiektów jednocześnie i generują wysokie odszkodowania.
W przeciwieństwie do zalania (ograniczonego do pojedynczego budynku), powódź dotyczy całego obszaru i wynika z przyczyn naturalnych. W ubezpieczeniach mienia powódź jest zwykle traktowana jako ryzyko dodatkowe, wymagające odrębnego rozszerzenia polisy – rzadko wchodzi w zakres podstawowy.
W rejonach o wysokim ryzyku powodziowym ubezpieczyciele stosują wyższą składkę, niższe limity odpowiedzialności lub – w skrajnych przypadkach – odmawiają objęcia ochroną.
Definicja prawna a definicja w OWU
Polskie prawo zawiera ustawową definicję powodzi w prawie wodnym (ustawa z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne), zgodnie z którą powódź to czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych.
Definicje stosowane w OWU bywają węższe lub szersze – zazwyczaj precyzują, jakie rodzaje wezbrania są objęte ochroną (powódź roztopowa, opadowa, zatorowa, sztormowa) i czy obejmują podniesienie się wód gruntowych oraz tzw. spływ powierzchniowy.
Rodzaje powodzi w ubezpieczeniach
OWU klasyfikują zwykle powodzie według mechanizmu powstania.
- Powódź opadowa to wystąpienie wody z koryt rzek po intensywnych opadach.
- Powódź roztopowa wynika z gwałtownego topnienia śniegu.
- Powódź zatorowa powstaje przy zatorze lodowym lub śryżowym blokującym przepływ rzeki.
- Powódź sztormowa dotyczy obszarów nadmorskich i wynika z naporu wody morskiej w czasie sztormu.
Niektóre OWU rozszerzają definicję o tzw. spływ wód po zboczach lub gwałtowne podniesienie się wód gruntowych, ale ten zakres nie jest standardowy i wymaga wyraźnego zapisu w polisie.
Powódź a inne ryzyka wodne
Powódź należy odróżnić od deszczu nawalnego (intensywne opady atmosferyczne uderzające bezpośrednio w budynek), zalania (z instalacji wewnętrznych) oraz cofnięcia się ścieków z kanalizacji. Mechanizmy te są w OWU traktowane jako odrębne ryzyka i wykupienie jednego z nich nie zapewnia ochrony przed pozostałymi. Klient w rejonie zagrożonym powinien więc skonstruować pakiet ubezpieczeniowy obejmujący wszystkie ryzyka wodne łącznie.
Procedura likwidacji szkody powodziowej
Po ustąpieniu wody ubezpieczony powinien niezwłocznie:
- zgłosić szkodę
- sporządzić dokumentację fotograficzną stanu zniszczeń przed rozpoczęciem prac porządkowych
- zabezpieczyć mienie przed dalszym pogorszeniem stanu (wynika to z art. 826 KC)
- zachować zniszczone elementy do oględzin rzeczoznawcy
Przy szkodach masowych ubezpieczyciele uruchamiają uproszczone procedury, mobilne punkty zgłoszeń i zwiększone zespoły likwidacyjne. Wycena następuje w wartości odtworzeniowej (nowej) lub rzeczywistej (po amortyzacji) – w zależności od warunków polisy.
Warto wiedzieć
- W ubezpieczeniach obowiązkowych budynków rolniczych powódź jest ryzykiem ustawowo objętym ochroną - rolnik nie musi wykupywać dodatkowego rozszerzenia.
- W ubezpieczeniach dobrowolnych (mieszkanie, dom) powódź wymaga zwykle odrębnego rozszerzenia, zwłaszcza w lokalizacjach poza terenami zagrożonymi - ubezpieczyciel może też odmówić objęcia ochroną nieruchomości w obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.
- Niektóre OWU wprowadzają tzw. karencję - okres po zawarciu umowy (zwykle 30 dni), w którym szkody powodziowe nie są jeszcze objęte ochroną. Ma to przeciwdziałać kupowaniu polis tuż przed nadejściem fali.
- Wody gruntowe podsiąkające do piwnic nie zawsze mieszczą się w definicji powodzi - jest to odrębne ryzyko, często wyłączone z ochrony lub wymagające osobnej klauzuli.
- Mapy zagrożenia powodziowego publikowane przez Wody Polskie (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie) są wykorzystywane przez ubezpieczycieli do oceny ryzyka i kalkulacji składki.
- Brak utrzymania urządzeń melioracyjnych lub budowa w miejscu objętym zakazem zabudowy może być podstawą do odmowy wypłaty z powołaniem na rażące niedbalstwo (art. 827 KC).
Dom jednorodzinny w dolinie rzeki, ubezpieczony od ognia i innych zdarzeń losowych z rozszerzeniem o powódź na sumę ubezpieczenia 600 000 zł.
Po intensywnych opadach rzeka występuje z koryta, woda zalewa parter do wysokości 1,2 metra. Szkoda w elementach stałych budynku (tynki, podłogi, instalacje, drzwi, okna na parterze): 145 000 zł. Wartość zniszczonego wyposażenia (meble, sprzęt AGD, RTV, ubrania) - oddzielnie ubezpieczone na 80 000 zł: 62 000 zł.
Łączna wypłata po potrąceniu franszyzy redukcyjnej 1 000 zł: 206 000 zł.
Bez wykupienia rozszerzenia o powódź standardowa polisa nie pokryłaby ani złotówki tej szkody.
