Wartość rynkowa stanowi najczęściej stosowaną podstawę wyznaczania sumy ubezpieczenia w ubezpieczeniach komunikacyjnych autocasco oraz przy likwidacji szkód częściowych i całkowitych. Definicja zawarta w OWU większości ubezpieczycieli odwołuje się do ceny brutto, jaką pojazd o określonej marce, modelu, roku produkcji, przebiegu i stanie technicznym osiągnąłby w obrocie na lokalnym rynku w dniu ustalania tej wartości.
Jak ustalana jest wartość rynkowa pojazdu
Ubezpieczyciele w Polsce posługują się głównie dwoma profesjonalnymi katalogami wycen: Eurotax oraz Info-Ekspert. System wyceny uwzględnia szereg parametrów:
- markę, model i wersję wyposażeniową pojazdu,
- rok produkcji oraz datę pierwszej rejestracji,
- aktualny przebieg i jego zgodność ze średnią dla wieku pojazdu,
- stan techniczny (silnik, skrzynia biegów, zawieszenie),
- stan wizualny lakieru i nadwozia,
- historię szkodową i serwisową,
- kraj pochodzenia (pojazd krajowy vs sprowadzony),
- wyposażenie dodatkowe.
Wycena może być korygowana współczynnikami in plus (ponadstandardowe wyposażenie, niski przebieg, książka serwisowa ASO) lub in minus (uszkodzenia, brak dokumentacji serwisowej, ślady kolizji).
Wartość rynkowa w autocasco
Suma ubezpieczenia AC powinna odpowiadać wartości rynkowej pojazdu z dnia zawarcia umowy. Większość polis AC zawiera klauzulę stałej sumy ubezpieczenia, która gwarantuje wypłatę w pełnej wysokości pierwotnej sumy bez uwzględniania spadku wartości pojazdu w trakcie trwania okresu ubezpieczenia. Bez tej klauzuli ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie według wartości rynkowej z dnia szkody, która zwykle jest niższa niż w dniu zawarcia polisy.
Wartość rynkowa przy szkodzie całkowitej
W przypadku szkody całkowitej (gdy koszt naprawy przekracza określony procent wartości pojazdu – zwykle 70% w AC i 100% w OC sprawcy) odszkodowanie wynosi: wartość rynkowa pojazdu z dnia szkody minus wartość pozostałości (wraku). Na tej różnicy najczęściej dochodzi do sporów – poszkodowani kwestionują zarówno zaniżoną wartość pojazdu, jak i zawyżoną wartość pozostałości.
Różnica względem wartości ewidencyjnej i odtworzeniowej
Wartość rynkowa odzwierciedla realną cenę obrotu i jest niezależna od zapisów księgowych. Różni się także od wartości odtworzeniowej, która wskazuje koszt zakupu nowego składnika o tych samych parametrach – wartość odtworzeniowa jest zwykle wyższa od rynkowej, ponieważ nie uwzględnia zużycia eksploatacyjnego.
Warto wiedzieć
- Ubezpieczyciele mogą stosować różne katalogi wycen, co skutkuje rozbieżnościami w wartości rynkowej tego samego pojazdu nawet o kilkanaście procent.
- Pojazd sprowadzony z zagranicy ma zwykle wartość rynkową niższą o kilka do kilkunastu procent w stosunku do identycznego egzemplarza krajowego.
- Klauzula stałej sumy ubezpieczenia w AC jest płatna dodatkowo - bez niej wypłata przy szkodzie po roku użytkowania będzie znacząco niższa niż suma na polisie.
- Odszkodowanie z OC sprawcy w przypadku szkody całkowitej ustalane jest według wartości rynkowej z dnia szkody, niezależnie od tego, ile poszkodowany zapłacił za pojazd.
- Poszkodowany ma prawo zlecić niezależną wycenę rzeczoznawcy i kwestionować wycenę ubezpieczyciela na drodze ugodowej lub sądowej.
Klient posiada pojazd o wartości rynkowej 60 000 zł. W wyniku zdarzenia drogowego doszło do szkody całkowitej.
Ubezpieczyciel wycenia wartość rynkową pojazdu z dnia szkody na 58 000 zł, a wartość pozostałości (wraku możliwego do sprzedaży) na 18 000 zł.
Odszkodowanie wynosi: 58 000 - 18 000 = 40 000 zł.
Poszkodowany może albo otrzymać tę kwotę i samodzielnie sprzedać wrak, albo przenieść własność wraku na ubezpieczyciela i otrzymać 58 000 zł.
