Szkoda całkowita z OC sprawcy – jak jest liczona i co z wrakiem

Szkoda całkowita z OC sprawcy – kiedy ubezpieczyciel ją orzeka?

W OC sprawcy szkoda jest całkowita wtedy, gdy naprawa kosztowałaby więcej, niż samochód był wart tuż przed wypadkiem. Drugi przypadek to auto, którego w ogóle nie da się naprawić, na przykład po pożarze.

O kwalifikacji decydują dwie liczby: kalkulacja kosztów naprawy i wartość rynkowa auta z dnia szkody. Obie przygotowuje ubezpieczyciel sprawcy po tym, jak zgłosisz szkodę z OC sprawcy i rzeczoznawca obejrzy samochód. Gdy kalkulacja przekracza 100% wartości auta, szkodę rozlicza się jako całkowitą. Gdy jest niższa, należy Ci się odszkodowanie w wysokości kosztów naprawy, nawet jeśli są wysokie.

Żadna ustawa nie definiuje szkody całkowitej. Pojęcie wykształciło się w praktyce likwidacji szkód i w orzecznictwie. Jego podstawą jest art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego. Gdy przywrócenie stanu poprzedniego pociągałoby za sobą nadmierne koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do zapłaty w pieniądzu. Sąd Najwyższy od lat uznaje za nadmierne koszty naprawy wyższe niż wartość auta sprzed szkody. Tak samo szkodę całkowitą w OC definiują Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego dla ubezpieczycieli.

Czy w autocasco próg szkody całkowitej jest taki sam?

Nie. Autocasco jest ubezpieczeniem dobrowolnym, więc próg ustala umowa. Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że w polisach AC granicą jest najczęściej przekroczenie 70% wartości samochodu. Twoje OWU mogą jednak ustalać ją inaczej, dlatego sprawdź w nich definicję szkody całkowitej.

Różnicę widać na prostym przykładzie. Auto jest warte 35 000 zł, a naprawę wyceniono na 28 000 zł, czyli na 80% wartości. W AC z progiem 70% to szkoda całkowita. W OC sprawcy ta sama kalkulacja oznacza szkodę częściową, bo naprawa nie przekracza wartości auta. Poszkodowany ma wtedy prawo do odszkodowania w wysokości kosztów naprawy.

W AC po przekroczeniu progu ubezpieczyciel rozlicza szkodę według OWU, nawet jeśli wolałbyś naprawę. Na wysokość wypłaty wpływa tam również suma ubezpieczenia z polisy. W OC sprawcy punktem wyjścia jest zawsze wartość rynkowa auta z dnia szkody.

Ile pieniędzy dostanę przy szkodzie całkowitej?

Dostaniesz różnicę między wartością rynkową auta sprzed szkody a wartością wraku. Wrak zostaje u Ciebie, dlatego ubezpieczyciel odejmuje jego wartość od wypłaty.

Przykładowo auto było warte 50 000 zł, a wrak wyceniono na 16 000 zł. Wypłata wynosi 34 000 zł, a wrak możesz sprzedać. Gdyby wrak wyceniono na 22 000 zł, przelew spadłby do 28 000 zł. Według Rzecznika Finansowego stan sprzed szkody jest przywrócony wtedy, gdy wypłata razem z wartością wraku albo ceną jego sprzedaży równa się wartości auta sprzed szkody.

Jak ubezpieczyciel wycenia auto i wrak?

Wartość auta sprzed szkody ubezpieczyciele ustalają najczęściej w programach eksperckich, takich jak Eurotax i InfoEkspert. Program uwzględnia model i wersję, rocznik, przebieg oraz wyposażenie. Rzecznik Finansowy wymienia najczęstsze błędy takich wycen. Należą do nich zła wersja modelu, pomijanie wyposażenia dodatkowego i dobrego stanu auta, niejasne korekty obniżające wartość oraz ignorowanie cen z ogłoszeń sprzedaży.

Wartość wraku ubezpieczyciel ustala na jeden z dwóch sposobów. Pierwszy to wycena w programie. Drugi to aukcja internetowa, na której kupcy składają oferty za uszkodzone auto. Rekomendacje KNF oczekują, że wartość wraku będzie równa wiążącej ofercie kupna, na przykład z platformy internetowej, bez doliczania marży. Inny sposób wyceny dopuszczają w szczególnych sytuacjach, na przykład przy aucie o niskiej wartości.

Co jeszcze obejmuje odszkodowanie z OC sprawcy?

Odszkodowanie z OC sprawcy może objąć także inne koszty i straty wynikające z wypadku. Chodzi między innymi o:

• holowanie auta z miejsca zdarzenia,
• najem samochodu zastępczego,
• opinię rzeczoznawcy, jeśli była potrzebna do wykazania wyższej kwoty,
• zniszczone rzeczy przewożone w aucie, na przykład fotelik dziecięcy.

Utrata wartości handlowej przy szkodzie całkowitej nie przysługuje. Dotyczy tylko szkód częściowych, czyli aut naprawionych.

Na wypłatę ubezpieczyciel ma 30 dni od zgłoszenia szkody. Jeśli w tym czasie nie da się wyjaśnić okoliczności, płaci w ciągu 14 dni od ich wyjaśnienia, ale nie później niż 90 dni od zgłoszenia. Wyjątkiem są sprawy zależne od postępowania karnego lub cywilnego. Bezsporną część odszkodowania musi jednak wypłacić w ciągu pierwszych 30 dni. Wynika to z art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Czy przy szkodzie całkowitej z OC sprawcy przysługuje samochód zastępczy?

Tak. Ubezpieczyciel sprawcy powinien zwrócić celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty najmu auta zastępczego. Rekomendacje KNF mówią o najmie na czas naprawy albo na czas niezbędny do zakupu innego pojazdu. Przy szkodzie całkowitej chodzi zwykle o ten drugi okres, a każdą sprawę ocenia się indywidualnie. Ile dni i jakiej klasy auto Ci przysługuje, opisaliśmy w poradniku o samochodzie zastępczym z OC sprawcy.

Czy przy szkodzie całkowitej ubezpieczalnia zabiera samochód?

Nie. W szkodzie z OC sprawcy wrak pozostaje Twoją własnością, a ubezpieczyciel tylko odejmuje jego wartość od wypłaty. Sam decydujesz, co dalej z autem.

Ubezpieczyciel nie ma też ustawowego obowiązku kupienia wraku. Rzecznik Finansowy wskazuje, że ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej pozwala zakładom przejmować i sprzedawać takie pojazdy, ale ich do tego nie zobowiązuje.

Nadzór oczekuje jednak pomocy przy wraku. Według Rekomendacji KNF ubezpieczyciel powinien pomóc Ci go zagospodarować. Może na przykład, na Twoją prośbę, przedstawić ofertę kupna za cenę z wyceny albo wskazać kupca, który tyle zapłaci. Jeśli wraku nie da się sprzedać za tę kwotę, powinien odpowiednio skorygować odszkodowanie. Możesz też zaproponować, żeby ubezpieczyciel przejął wrak i wypłacił pełną wartość auta sprzed szkody. Czy się zgodzi, zależy od jego praktyki.

Co się dzieje z samochodem po szkodzie całkowitej?

To, co dalej z samochodem, zależy od Ciebie. Masz cztery możliwości.

• Sprzedajesz wrak kupcowi z aukcji, jeśli na niej oparto wycenę. Rzecznik Finansowy opisuje taką ofertę jako gwarancję zakupu auta w stanie z dnia oględzin, bez dodatkowych kosztów holowania. Zwraca też uwagę, że kupiec może się wycofać, jeśli uzna, że zdjęcia nie oddawały stanu auta. Do odbioru nie wymontowuj więc żadnych części i sprawdź w piśmie od ubezpieczyciela, do kiedy oferta jest ważna.
• Sprzedajesz wrak samodzielnie, na przykład w skupie albo przez ogłoszenie. Po sprzedaży masz 30 dni na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu. W praktyce robisz to w wydziale komunikacji.
• Oddajesz auto do stacji demontażu i dostajesz zaświadczenie o demontażu. Na jego podstawie wyrejestrujesz pojazd. Z chwilą wyrejestrowania umowa OC tego auta się rozwiązuje, a za niewykorzystany okres należy Ci się zwrot składki.
• Naprawiasz auto i dalej nim jeździsz. Koszt naprawy pokrywasz wtedy z wypłaty albo z własnych pieniędzy.

Jak odwołać się od zaniżonej wyceny auta albo wraku?

Złóż reklamację do ubezpieczyciela sprawcy i dołącz dowody, że auto było warte więcej albo wrak mniej. Wycena ubezpieczyciela nie jest ostateczna. Rzecznik Finansowy przypomina jednak, że skuteczny sprzeciw wymaga dowodów.

1. Poproś o pełne wyceny auta sprzed szkody i wraku oraz o kalkulację naprawy. Według Rekomendacji KNF ubezpieczyciel powinien je przekazać razem z informacją o wszystkich korektach wartości auta.
2. Porównaj wycenę ze swoim autem. Sprawdź wersję, rocznik, przebieg i wyposażenie dodatkowe.
3. Zbierz dowody. Przydadzą się ogłoszenia sprzedaży podobnych aut, faktura zakupu, historia serwisowa i opinia niezależnego rzeczoznawcy samochodowego.
4. Złóż reklamację na piśmie, także elektronicznie, albo ustnie. Ubezpieczyciel ma 30 dni na odpowiedź, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni. Jeśli nie odpowie w terminie, reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z Twoją wolą.
5. Po odmowie możesz złożyć wniosek o interwencję do Rzecznika Finansowego albo skierować sprawę do sądu.

Możesz żądać zwrotu kosztu opinii rzeczoznawcy, jeśli była niezbędna do skutecznego dochodzenia odszkodowania. Tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z 2 września 2019 r. (III CZP 99/18), podjętej na wniosek Rzecznika Finansowego.

Czy można podważyć samą szkodę całkowitą?

Tak, bo spór może dotyczyć także kalkulacji naprawy. Do Rzecznika Finansowego trafiają skargi, w których ubezpieczyciele liczą naprawę starszych aut na nowych częściach oryginalnych i po najwyższych stawkach serwisów autoryzowanych. Wtedy łatwiej o szkodę całkowitą. Rekomendacje KNF zalecają, żeby ubezpieczyciel liczył koszt naprawy tak samo przy ocenie szkody całkowitej i przy rozliczaniu szkody częściowej.

Możesz przedstawić własny kosztorys naprawy z warsztatu albo od rzeczoznawcy. Jeśli nie przekracza wartości auta, ubezpieczyciel może uznać szkodę za częściową. Według Rzecznika Finansowego taki kosztorys powinien obejmować wszystkie uszkodzenia i naprawę zgodną z zaleceniami producenta. Naprawa na częściach używanych kwalifikacji szkody nie zmieni.

Czy auto po szkodzie całkowitej można naprawić i nim jeździć?

Tak. Szkoda całkowita w OC opisuje sposób rozliczenia odszkodowania i nie zakazuje ani naprawy, ani jazdy. Wrak jest Twój, więc możesz go naprawić za pieniądze z wypłaty albo z własnej kieszeni. Wysokość wypłaty od tej decyzji nie zależy.

Czy po szkodzie całkowitej trzeba jechać na przegląd?

Nie z powodu samej szkody całkowitej. Prawo o ruchu drogowym łączy dodatkowe badanie techniczne z innymi sytuacjami. Po wypadku ważne są dwie z nich.

Pierwsza to szkoda istotna. Tak przepisy nazywają uszkodzenie układu nośnego, hamulcowego lub kierowniczego, które wpływa na bezpieczeństwo ruchu i które stwierdził ubezpieczyciel albo Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Informacja o niej trafia do centralnej ewidencji pojazdów. Auto naprawione po szkodzie istotnej musi przejść dodatkowe badanie techniczne. Wynika to z art. 81 ust. 11 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym.

Druga to zatrzymanie dowodu rejestracyjnego. Policjant zatrzymuje dowód, gdy uzna, że auto zagraża bezpieczeństwu, zwłaszcza po wypadku z uszkodzeniem zasadniczych elementów nośnych nadwozia, podwozia lub ramy. Dowód odzyskasz po badaniu technicznym, które potwierdzi, że przyczyna zatrzymania ustała.

Jeśli nie wiesz, czy ubezpieczyciel stwierdził szkodę istotną, zapytaj o to likwidatora prowadzącego Twoją sprawę.

Podsumowanie

Przy szkodzie całkowitej z OC sprawcy dostajesz wartość auta sprzed szkody pomniejszoną o wartość wraku. W OC progiem jest koszt naprawy wyższy niż wartość auta, w AC próg ustala umowa. Wrak zostaje u Ciebie, a ubezpieczyciel nie musi go kupować, choć według KNF powinien pomóc Ci go zagospodarować. Zanim zdecydujesz o wraku, poproś o pełne wyceny i porównaj je z dokumentami auta oraz ogłoszeniami. Zaniżoną wycenę możesz podważyć reklamacją, a po odmowie z pomocą Rzecznika Finansowego.

Masz pytania o rozliczenie szkody albo o ubezpieczenie kolejnego auta? Skontaktuj się z nami. Opiekun Carelius wyjaśni zapisy Twojej polisy i porówna oferty, zanim podejmiesz decyzję.