Amortyzacja części

Amortyzacja części opiera się na zasadzie kompensacji i zasadzie zakazu wzbogacania się z tytułu ubezpieczenia: odszkodowanie ma przywrócić stan majątku sprzed szkody, a nie poprawić go poprzez zastąpienie starej, zużytej części nowym elementem o wyższej wartości. Zakład ubezpieczeń, uznając to rozumowanie, potrąca z wypłaty procent odpowiadający faktycznemu stopniowi zużycia wymienianej części.

Amortyzacja w ubezpieczeniach komunikacyjnych

Stosowanie amortyzacji części różni się fundamentalnie w ubezpieczeniach OC i AC:

• OC komunikacyjne – orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie stanowi, że poszkodowanemu przysługuje pełna restytucja szkody. W słynnej uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 80/11 i późniejszych orzeczeniach) wyraźnie wskazano, że odszkodowanie powinno obejmować koszty naprawy z użyciem nowych części oryginalnych, bez potrącenia amortyzacji – ponieważ poszkodowany ma prawo oczekiwać, że po naprawie otrzyma pojazd o parametrach technicznych takich jak przed szkodą, a wymiana zużytej części na nową jest jedyną możliwą metodą osiągnięcia tego celu. Wyjątkiem są części eksploatacyjne (opony, akumulatory, klocki i tarcze hamulcowe, tłumiki, elementy układu wydechowego), co do których potrącenie z tytułu zużycia może być uzasadnione, ponieważ ich zużycie jest zjawiskiem naturalnym i liniowym. W praktyce wielu ubezpieczycieli nadal próbuje stosować amortyzację części w OC — jest to jednak stanowisko powszechnie kwestionowane w postępowaniach reklamacyjnych i sądowych, a klienci skutecznie dochodzą pełnej wypłaty.
• AC (Autocasco) – amortyzacja części jest dopuszczalna i powszechnie stosowana, pod warunkiem że została wyraźnie przewidziana w OWU. Wynika z charakteru AC jako ubezpieczenia dobrowolnego, w którym strony mogą swobodnie ustalać zasady rozliczeń. Tabele amortyzacji zawarte w OWU określają procent potrącenia w zależności od wieku pojazdu, np. do 2 lat: bez amortyzacji, 2-5 lat: 10-15%, 5-10 lat: 20–40%, powyżej 10 lat: do 60%. Precyzyjne wartości różnią się między zakładami.

W nowszych produktach AC coraz częściej oferowana jest klauzula “bez amortyzacji części”, czyli rozszerzenie zakresu ochrony (za dopłatą składki), dzięki któremu wymiana części w toku naprawy następuje bez potrącenia zużycia. Jest to rozwiązanie szczególnie wartościowe dla pojazdów w wieku 3–7 lat, gdzie standardowa amortyzacja już skutkuje istotnymi potrąceniami, a pojazd jest jeszcze eksploatowany intensywnie.

Amortyzacja w ubezpieczeniach mienia

Amortyzacja w ubezpieczeniach majątkowych (poza komunikacyjnymi) stosowana jest analogicznie – przy wycenie wartości rzeczywistej mienia uwzględnia się jego zużycie w stosunku do wartości odtworzeniowej (wartość nowej rzeczy). Ubezpieczenia zawierane w systemie “wartość odtworzeniowa” eliminują ten mechanizm, a zawierane w systemie “wartość rzeczywista” – stosują go. Wybór systemu jest podstawową decyzją przy konfiguracji ubezpieczenia mieszkania i firmy.