System BLS funkcjonuje w Polsce od 2015 roku na podstawie wielostronnego porozumienia branżowego zawartego przez zakłady ubezpieczeń pod auspicjami Polskiej Izby Ubezpieczeń. Nie jest mechanizmem ustawowym – to dobrowolny, umowny model rozliczeń pomiędzy uczestniczącymi w nim ubezpieczycielami. Z punktu widzenia prawa cywilnego podstawą wypłaty pozostaje OC posiadacza pojazdu sprawcy, uregulowane w art. 822 § 1 KC oraz w rozdziale 2 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych. BLS zmienia jedynie ścieżkę proceduralną dochodzenia roszczenia, nie zaś jego materialnoprawną podstawę.
Mechanizm działania
W standardowym trybie likwidacji szkód z OC poszkodowany kontaktuje się z ubezpieczycielem sprawcy – często nieznanym wcześniej zakładem o niejasnej dla niego praktyce. W modelu BLS ścieżka wygląda inaczej:
- poszkodowany zgłasza szkodę swojemu ubezpieczycielowi OC lub AC, z którym ma zawartą umowę
- własny ubezpieczyciel weryfikuje, czy szkoda kwalifikuje się do BLS, ustala odpowiedzialność sprawcy i likwiduje szkodę zgodnie z procedurami i standardami przyjętymi przez ten zakład
- ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie poszkodowanemu, a następnie występuje z roszczeniem regresowym do ubezpieczyciela sprawcy w trybie rozliczeń międzyzakładowych
- ubezpieczyciel sprawcy zwraca własnemu ubezpieczycielowi poszkodowanego wypłaconą kwotę, często według ryczałtowo określonych stawek wynikających z porozumienia BLS
Warunki kwalifikacji do BLS
Nie każda szkoda może być likwidowana w trybie BLS. Standardowo wymagane jest spełnienie kilku warunków łącznie:
- zdarzenie miało miejsce na terytorium Polski
- biorą w nim udział wyłącznie dwa pojazdy mechaniczne
- obaj ubezpieczyciele (sprawcy i poszkodowanego) są stronami porozumienia BLS
- odpowiedzialność sprawcy jest niesporna lub łatwa do ustalenia
- szkoda dotyczy mienia (zwykle pojazdu poszkodowanego), nie obejmuje znacznych szkód osobowych
- wartość szkody nie przekracza limitu ustalonego w porozumieniu
Szkody wykraczające poza te ramy (kolizje wielopojazdowe, ciężkie szkody osobowe, zdarzenia transgraniczne, kradzieże) są rozliczane w trybie standardowym.
Charakter dobrowolny
Poszkodowany nie ma obowiązku korzystania z BLS, nawet jeśli zarówno jego ubezpieczyciel, jak i ubezpieczyciel sprawcy są uczestnikami systemu. Zawsze może wybrać klasyczną drogę dochodzenia roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy. Zakład ubezpieczeń poszkodowanego nie może odmówić obsługi takiego zgłoszenia ze wskazaniem, że “trzeba iść do sprawcy” – obowiązek likwidacji w BLS spoczywa na nim w granicach porozumienia.
Warto wiedzieć
- BLS nie obejmuje szkód z OC pojazdów wolnobieżnych, motorowerów do końca lat 90., pojazdów zarejestrowanych za granicą ani szkód z ubezpieczeń granicznych.
- Standardy techniczne likwidacji szkody (stawki roboczogodziny w warsztacie, technologia naprawy, akceptacja zamienników) są w BLS określane przez ubezpieczyciela poszkodowanego, a nie sprawcy - w praktyce daje to klientowi większą przewidywalność.
- Jeśli klient nie zgadza się z decyzją własnego ubezpieczyciela w trybie BLS, może odwołać się w klasyczny sposób - reklamacja, postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym, droga sądowa - bo materialnoprawną podstawą roszczenia jest OC sprawcy, a nie umowa z własnym ubezpieczycielem.
- Lista zakładów uczestniczących w systemie BLS bywa zmienna - przed wyborem ubezpieczyciela warto sprawdzić aktualny stan na stronie Polskiej Izby Ubezpieczeń.
