Formuła ryzyk nazwanych opiera się na konstrukcji pozytywnego katalogu ryzyk – OWU enumeratywnie wymienia zdarzenia, za które ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność. Lista ta ma charakter zamknięty: jeśli przyczyna szkody nie znajduje się w katalogu, świadczenie nie przysługuje. Konstrukcja ta dominowała na polskim rynku przez dziesięciolecia i nadal stanowi standard w produktach masowych.
Typowy katalog ryzyk nazwanych
Klasyczny zakres FLEXA (Fire, Lightning, Explosion, Aircraft) obejmuje pożar, uderzenie pioruna, eksplozję i upadek statku powietrznego.
Rozszerzenia dodają kolejne ryzyka:
- zdarzenia żywiołowe: huragan, grad, deszcz nawalny, powódź, lawina, osunięcie ziemi
- zalanie i pękanie rur
- kradzież z włamaniem i rabunek
- dewastacja i wandalizm
- przepięcia i szkody elektryczne
- katastrofa budowlana
- uderzenie pojazdu, dym i sadza
Każde z tych ryzyk posiada w OWU definicję techniczną, która precyzuje, jakie zdarzenia mieszczą się w pojęciu (np. huragan to wiatr o prędkości powyżej określonego progu w m/s).
Mechanizm likwidacji szkody
Ciężar dowodu spoczywa na ubezpieczonym – musi on wykazać, że szkoda powstała wskutek zdarzenia wymienionego w katalogu. W praktyce oznacza to konieczność dostarczenia dokumentacji potwierdzającej przyczynę (raport straży pożarnej, protokół policji, zaświadczenie z IMGW, ekspertyza techniczna). Ubezpieczyciel weryfikuje, czy zdarzenie spełnia definicję ryzyka z OWU – i tu często pojawiają się spory interpretacyjne.
Różnica względem all risk
Kluczowa różnica między ryzykami nazwanymi a all risk dotyczy luki ochronnej. W ryzykach nazwanych każde zdarzenie nietypowe lub o nieustalonej przyczynie pozostaje poza zakresem polisy. W formule all risk takie zdarzenie jest objęte ochroną, chyba że ubezpieczyciel wykaże jego przynależność do wyłączeń. Ryzyka nazwane oferują niższą składkę kosztem węższego zakresu i wyższego ryzyka odmowy świadczenia.
Zastosowanie ryzyk nazwanych w praktyce
Formuła ryzyk nazwanych dominuje w ubezpieczeniach mieszkań, domów jednorodzinnych, małych firm oraz w produktach standardowych dla MŚP. Jest też stosowana w ubezpieczeniach upraw, zwierząt gospodarskich i mienia w transporcie (cargo) w wariancie podstawowym (np. ICC C – Institute Cargo Clauses C).
Warto wiedzieć
- Definicje ryzyk w OWU mogą znacząco różnić się między ubezpieczycielami - to samo zdarzenie (np. silny wiatr) może być uznane za huragan u jednego ubezpieczyciela, a nie u innego.
- Brak ryzyka w katalogu nie zawsze oznacza brak ochrony - niektóre zdarzenia objęte są ochroną pośrednio, jeśli wynikają z innego ryzyka wymienionego w polisie (np. zalanie wskutek pożaru gaszonego przez straż).
- W ubezpieczeniach ryzyk nazwanych szczególnie ważna jest analiza definicji powodzi i zalania - są to różne ryzyka, często z odrębnymi warunkami i wyłączeniami.
- Formuła ta jest tańsza, ale wymaga dokładniejszego dopasowania zakresu do realnych ekspozycji - pominięcie istotnego ryzyka oznacza brak ochrony.
- Ryzyka nazwane można rozszerzać o klauzule dodatkowe - np. klauzulę wandalizmu, terroryzmu, szkód elektronicznych - co przybliża zakres do formuły all risk.
Właściciel domu zawarł polisę w formule ryzyk nazwanych za składkę 600 zł rocznie.
Polisa obejmowała pożar, zalanie, kradzież i zdarzenia żywiołowe, ale nie zawierała klauzuli przepięcia.
W wyniku wyładowania atmosferycznego uszkodzeniu uległa instalacja elektryczna i sprzęt RTV - łączna szkoda wyniosła 12 000 zł.
Ubezpieczyciel odmówił wypłaty, ponieważ przepięcie nie znalazło się w katalogu ryzyk.
Składka za polisę z klauzulą przepięcia wyniosłaby ok. 750 zł rocznie.
