Ubezpieczenie ochrony prawnej działa odwrotnie niż klasyczne OC. Klasyczne OC chroni majątek przed roszczeniami osób trzecich. Ochrona prawna chroni budżet ubezpieczonego przed kosztami prowadzenia własnych spraw. Polisa wypłaca pieniądze nie na pokrycie szkody, ale na finansowanie procesu, opinii biegłych i wynagrodzenia prawnika.
Ten typ ubezpieczenia wywodzi się z prawa unijnego i obecnie stanowi odrębną grupę ubezpieczeń majątkowych. Polskie towarzystwa oferują go zarówno klientom indywidualnym, jak i firmom.
Zakres typowy polisy
Ochrona prawna pokrywa wąsko zdefiniowane kategorie kosztów. Standardowy zakres obejmuje:
- wynagrodzenie wybranego adwokata lub radcy prawnego
- opłaty sądowe i kancelaryjne
- koszty opinii biegłych powołanych w sprawie
- koszty tłumaczeń uwierzytelnionych dokumentów
- koszty mediacji i postępowań polubownych
- zwrot zasądzonych kosztów przeciwnikowi w razie przegranej
Ubezpieczyciel działa do wysokości sumy ubezpieczenia. Po jej wyczerpaniu dalsze koszty postępowania obciążają ubezpieczonego. Polisa nie pokrywa kar grzywien, mandatów ani nawiązek zasądzonych w postępowaniu karnym.
Warianty produktu
Rynek dzieli ochronę prawną na trzy główne wersje, dopasowane do różnych potrzeb. Wersje te różnią się przede wszystkim zakresem spraw objętych ochroną:
- ochrona prawna w ruchu drogowym – spory po wypadku, mandaty, odbieranie prawa jazdy
- ochrona prawna rodziny – sprawy konsumenckie, najem, prawo pracy, spadki, sąsiedzkie
- ochrona prawna firmy – spory z kontrahentami, prawo pracy z perspektywy pracodawcy, prawo podatkowe
Warianty można łączyć w pakiet albo kupić osobno. Ochrona komunikacyjna często dołączana jest do AC jako klauzula. Wariant rodzinny i firmowy występują przeważnie jako samodzielne polisy.
Swobodny wybór prawnika
Ubezpieczenie ochrony prawnej rządzi się szczególną zasadą wynikającą z dyrektywy 87/344/EWG i implementowanej w UDU (ustawa z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Ubezpieczony ma prawo swobodnego wyboru adwokata lub radcy prawnego. Towarzystwo nie może narzucać własnego prawnika ani uzależniać pokrycia kosztów od skorzystania z określonej kancelarii.
Ubezpieczyciel oferuje zwykle wsparcie infolinii prawnej i listę współpracujących kancelarii. Skorzystanie z nich jest opcjonalne. Ubezpieczony może wybrać dowolnego prawnika wpisanego na listę adwokatów lub radców prawnych.
Karencja i wyłączenia
Polisa zawiera kilkutygodniową lub kilkumiesięczną karencję, w której ochrona nie działa. Karencja chroni ubezpieczyciela przed zakupem polisy „pod konkretną sprawę”. Spory istniejące przed zawarciem umowy pozostają poza zakresem ochrony.
Warto wiedzieć
- Polisa nie obejmuje spraw, w których ubezpieczony wiedział o sporze przed zawarciem umowy. Decyduje moment powstania okoliczności faktycznych, nie moment wpłynięcia pozwu.
- Większość OWU wyłącza sprawy rozwodowe, alimentacyjne i podziału majątku po rozwodzie. Wariant rodzinny często obejmuje tylko jeden z tych obszarów.
- Ubezpieczyciel ma prawo odmówić finansowania sprawy, jeśli ocenia szanse procesowe jako zerowe. Decyzję powinien uzasadnić pisemnie z opcją drugiej opinii prawnej.
- Sumy ubezpieczenia w wariancie podstawowym wystarczają na większość spraw w pierwszej instancji. W skomplikowanych procesach gospodarczych konieczna jest podwyższona suma.
- Mandat za wykroczenie drogowe i punkty karne nie są kosztem objętym ochroną. Polisa finansuje wyłącznie obronę przed surowszą kwalifikacją czynu.
Klient kupuje ochronę prawną w ruchu drogowym z sumą ubezpieczenia 30 000 zł. Po roku obowiązywania polisy zostaje wezwany na komisariat w związku ze sprawą o spowodowanie kolizji. Nie zgadza się z wersją drugiego kierowcy.
Zatrudnia adwokata, którego stawka wynosi 4 000 zł brutto. Biegły z ruchu drogowego za rekonstrukcję wypadku liczy 2 500 zł. Opłata sądowa wynosi 200 zł.
Łączny koszt 6 700 zł pokrywa ubezpieczyciel w ramach sumy ubezpieczenia.
