UFG działa na podstawie ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Jest to osoba prawna o specyficznym charakterze – nie jest organem administracji państwowej ani komercyjnym ubezpieczycielem, lecz instytucją gwarancyjną finansowaną przez wszystkie zakłady ubezpieczeń prowadzące działalność w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i ubezpieczenia OC rolników w Polsce. Każdy zakład odprowadza do UFG składkę proporcjonalną do swojego udziału w rynku.
Główne zadania UFG
Zadania UFG zostały określone w art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i obejmują kilka różnych obszarów:
- wypłata odszkodowań z OC ppm – gdy sprawca szkody nie został ustalony (np. ucieczka z miejsca zdarzenia) lub nie miał ważnej polisy OC
- wypłata odszkodowań z OC rolników – analogicznie do OC ppm w odniesieniu do gospodarstw rolnych
- zaspokajanie roszczeń poszkodowanych w razie upadłości zakładu ubezpieczeń – gdy ubezpieczyciel sprawcy zbankrutuje
- kontrola spełniania obowiązku zawarcia OC ppm – identyfikacja pojazdów nieubezpieczonych i nakładanie opłat karnych
- prowadzenie Ośrodka Informacji UFG – centralnej bazy danych o polisach, szkodach i kierowcach
- realizacja zadań Polskiego Biura Zielonej Karty w odniesieniu do szkód transgranicznych w zakresie określonym ustawą
Wypłata z funduszu gwarancyjnego
Poszkodowany w wypadku spowodowanym przez kierowcę bez OC lub przez sprawcę, który zbiegł, może zgłosić roszczenie bezpośrednio do UFG za pośrednictwem dowolnego zakładu ubezpieczeń prowadzącego OC ppm. Zakład ten działa wówczas jako tzw. korespondent UFG – przyjmuje zgłoszenie, prowadzi postępowanie likwidacyjne i wypłaca odszkodowanie z własnych środków, które następnie odzyskuje od UFG.
W przypadku sprawcy nieustalonego (zbiegł z miejsca zdarzenia) UFG pokrywa szkody na osobie zawsze, natomiast szkody na mieniu – tylko gdy jednocześnie wystąpiła znaczna szkoda na osobie u któregoś z poszkodowanych. Jest to świadome ograniczenie mające zapobiegać wyłudzeniom z fałszywych szkód parkingowych.
Regres UFG do sprawcy
Po wypłacie odszkodowania poszkodowanemu UFG nabywa roszczenie regresowe wobec sprawcy szkody – jeśli ten zostanie ustalony lub jeśli był nieubezpieczony. W praktyce oznacza to, że nieubezpieczony kierowca, który spowoduje wypadek, zostanie obciążony pełną wartością wypłaconego odszkodowania – często setki tysięcy lub nawet miliony złotych w przypadku poważnych szkód osobowych. Roszczenie regresowe UFG egzekwuje skutecznie przez wiele lat.
Opłaty karne za brak OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
UFG prowadzi systematyczną kontrolę polis OC ppm i nakłada opłaty karne na właścicieli pojazdów, którzy nie zawarli obowiązkowego ubezpieczenia. Wysokość opłaty zależy od kategorii pojazdu (samochód osobowy, ciężarowy, motocykl) oraz długości okresu bez ochrony i jest powiązana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Mechanizm i podstawy nakładania opłat reguluje art. 78 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Warto wiedzieć
- UFG nie wypłaca odszkodowania, jeśli poszkodowany w chwili wypadku sam prowadził pojazd bez ważnego OC i ucierpiał wskutek własnej winy.
- Sprzedaż pojazdu nie zwalnia automatycznie z obowiązku OC - zbywca musi zgłosić zbycie ubezpieczycielowi, a nabywca ma obowiązek kontynuowania lub przepisania polisy.
- Suma gwarancyjna w wypłatach z UFG jest taka sama jak w zwykłym OC ppm - określona w art. 36 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
- Roszczenia regresowe UFG wobec nieubezpieczonego sprawcy nie ulegają umorzeniu przez upadłość konsumencką w tej samej skali co inne długi - przepisy szczególne traktują je rygorystycznie.
- Każdy może bezpłatnie sprawdzić w bazie UFG (na stronie www.ufg.pl) historię szkód i ważność OC pojazdu po numerze rejestracyjnym lub VIN.
Pieszy zostaje potrącony na pasach przez kierowcę, który zbiegł z miejsca zdarzenia. Mimo działań policji sprawca pozostaje nieustalony. Poszkodowany doznaje poważnych urazów - leczenie i rehabilitacja kosztują 180 000 zł, a renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy szacowana jest na 320 000 zł.
Pieszy zgłasza roszczenie do dowolnie wybranego zakładu ubezpieczeń prowadzącego OC ppm. Zakład wypłaca łącznie 500 000 zł, po czym odzyskuje tę kwotę z UFG.
Gdyby sprawca został później zidentyfikowany, UFG wystąpiłby przeciwko niemu z roszczeniem regresowym o pełne 500 000 zł.
