System Zielonej Karty został utworzony w 1949 r. pod auspicjami Komisji Gospodarczej ONZ dla Europy jako mechanizm wzajemnego uznawania ubezpieczeń OC komunikacyjnych między państwami. Obecnie obejmuje około 48 państw (stan na 2026 r.), w tym wszystkie państwa europejskie oraz niektóre państwa Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (m.in. Turcja, Maroko, Tunezja, Izrael, Iran). Każdy kraj uczestniczący w systemie jest reprezentowany przez biuro narodowe – w Polsce jest to Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK).
System opiera się na dwóch filarach:
- Zielona Karta jako dokument potwierdzający ochronę.
- Porozumienie między biurami narodowymi, na mocy którego biuro kraju, w którym doszło do szkody, obsługuje roszczenie poszkodowanego, a następnie rozlicza się z biurem kraju, którego ubezpieczyciel wystawił Zieloną Kartę.
Rola Zielonej Karty w ruchu międzynarodowym
Kluczowe znaczenie Zielonej Karty wynika z tego, że w państwach uczestniczących w systemie obowiązek posiadania ważnego ubezpieczenia OC może być zweryfikowany na granicy lub w trakcie kontroli drogowej.
Brak ważnej Zielonej Karty w państwie, które jej wymaga, skutkuje:
- Odmową wjazdu na terytorium tego państwa.
- Nakazem zawarcia tzw. ubezpieczenia granicznego (short-term insurance) na miejscu, po stawkach znacząco wyższych niż standardowa polska składka OC.
- W razie kontroli drogowej bez ochrony – mandatem i ryzykiem zatrzymania pojazdu.
Zakres terytorialny Zielonej Karty
W praktyce dzieli się na trzy grupy państw:
Państwa, w których Zielona Karta nie jest wymagana
- Wszystkie państwa Unii Europejskiej
- Państwa EOG (Islandia, Norwegia, Liechtenstein)
- Szwajcaria
- Serbia
- Czarnogóra
- Andora
W tych państwach sama polska polisa OC (bez odrębnego dokumentu) stanowi wystarczające potwierdzenie ochrony, zgodnie z dyrektywą w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych. Znak wyróżniający państwa rejestracji pojazdu (np. “PL”) zastępuje papierową Zieloną Kartę.
Państwa, w których Zielona Karta jest wymagana
Są to m.in.
- Albania
- Bośnia i Hercegowina
- Kosowo
- Macedonia Północna
- Mołdawia
- Turcja
- Ukraina
- Maroko
- Tunezja
- Iran
- Izrael
- Azerbejdżan
Wjazd do tych państw wymaga posiadania dokumentu przy sobie i okazania go na granicy lub podczas kontroli.
Państwa objęte wojną lub sankcjami
Zakład ubezpieczeń może odmówić rozszerzenia ochrony na te obszary lub wprowadzać istotne wyłączenia. Przed podróżą do tych państw należy bezwzględnie sprawdzić aktualny stan prawny i możliwości ubezpieczeniowe.
Jak uzyskać Zieloną Kartę?
W polskim systemie rynkowym Zielona Karta jest zwykle wystawiana przez zakład ubezpieczeń bezpłatnie lub za symboliczną opłatą jako rozszerzenie istniejącej polisy OC. Klient zgłasza zamiar wyjazdu, a zakład przesyła dokument elektronicznie lub fizycznie. Zielona Karta obowiązuje przez okres wskazany na dokumencie (zwykle równy okresowi polisy OC lub krótszy) i dla konkretnego pojazdu.
Model likwidacji szkody zagranicznej w ramach systemu Zielonej Karty
W razie szkody spowodowanej przez kierującego pojazdem ubezpieczonym w Polsce, zaistniałej w państwie objętym systemem Zielonej Karty:
- Poszkodowany (obywatel państwa, w którym doszło do zdarzenia) zgłasza szkodę biuru narodowemu swojego kraju.
- Biuro narodowe obsługuje roszczenie zgodnie z prawem swojego państwa i swoją walutą.
- Biuro rozlicza się z polskim PBUK.
- PBUK dochodzi zwrotu wypłaconej kwoty od polskiego zakładu ubezpieczeń sprawcy.
Mechanizm zapewnia poszkodowanemu efektywną ochronę prawną – nie musi on dochodzić roszczeń bezpośrednio od zagranicznego ubezpieczyciela, co byłoby praktycznie niewykonalne.
Warto wiedzieć
- Dokument Zielonej Karty może być wymagany w formie papierowej (niektóre państwa nadal weryfikują fizyczny dokument na granicy), dlatego warto mieć oryginał wydrukowany, nawet jeśli zakład wystawił wersję elektroniczną.
- Przed wyjazdem poza państwa UE/EOG należy zawsze zweryfikować aktualną listę państw wymagających Zielonej Karty oraz ewentualne ograniczenia w zakresie ochrony. Lista ta może ulegać zmianom, zwłaszcza w kontekście sytuacji geopolitycznej.
- Zielona Karta nie rozszerza zakresu ochrony OC - jedynie potwierdza jej istnienie w innym państwie. Suma gwarancyjna oraz wyłączenia pozostają te same jak w polskiej polisie OC, z ewentualnymi korektami wynikającymi z przepisów miejscowych (np. w niektórych państwach obowiązują wyższe sumy minimalne).
- Za szkody na terytorium państw objętych systemem Zielonej Karty odpowiada ostatecznie polski zakład ubezpieczeń, którego polisa OC została wystawiona. Klient nie ponosi bezpośrednio konsekwencji finansowych ponad to, co wynika z warunków standardowego OC.
- Dla pojazdu trwale użytkowanego za granicą konieczna może być zmiana kraju rejestracji i wykup lokalnego OC - długoterminowa ochrona z polskiej polisy nie jest w takim przypadku optymalnym rozwiązaniem.
Kierowca planuje wyjazd samochodem na wakacje do Turcji.
Przed wyjazdem zgłasza zamiar do swojego ubezpieczyciela, który bezpłatnie wystawia mu Zieloną Kartę ważną przez okres polisy OC (12 miesięcy).
Na granicy polsko-słowackiej dokument nie jest sprawdzany (Słowacja jest w UE). Kolejne granice (Węgry, Rumunia, Bułgaria) przekraczane są bez kontroli.
Na granicy bułgarsko-tureckiej służby celne weryfikują Zieloną Kartę - dokument jest ważny, wjazd następuje bez przeszkód.
W Turcji podczas jazdy dochodzi do stłuczki z lokalnym kierowcą, w której polski kierowca jest sprawcą.
Poszkodowany Turek zgłasza szkodę tureckiemu biuru narodowemu, które obsługuje likwidację zgodnie z tureckim prawem i wypłaca odszkodowanie poszkodowanemu.
Następnie tureckie biuro rozlicza się z polskim PBUK, a PBUK z polskim ubezpieczycielem sprawcy.
Polski kierowca jest zwolniony z bezpośredniego kontaktu z poszkodowanym i tureckim ubezpieczycielem.
