Ubezpieczenie turystyczne ma charakter pakietowy – łączy w jednej polisie kilka odrębnych ubezpieczeń, które razem obejmują typowe ryzyka związane z przemieszczaniem się poza miejscem stałego pobytu. Konstrukcja prawna opiera się na umowie ubezpieczenia w rozumieniu art. 805 § 1 KC (Kodeks cywilny), zgodnie z którym ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Polisa turystyczna jest umową krótkoterminową – zazwyczaj na czas konkretnego wyjazdu, choć dostępne są również warianty roczne pokrywające wszystkie podróże w okresie 12 miesięcy.
Ubezpieczenie turystyczne wypełnia lukę pomiędzy publicznym systemem opieki zdrowotnej (Karta EKUZ) a faktycznymi kosztami leczenia za granicą. Karta EKUZ uprawnia do świadczeń tylko w państwach UE i EFTA, wyłącznie w placówkach publicznych i tylko w zakresie niezbędnym, na zasadach obowiązujących obywateli danego kraju – co oznacza często wysoki współudział pacjenta w kosztach. Ubezpieczenie turystyczne pokrywa pozostałą część oraz świadczenia, których EKUZ w ogóle nie obejmuje (transport medyczny, repatriacja, leczenie w prywatnych klinikach, leczenie poza UE).
Składowe pakietu turystycznego
Standardowa polisa turystyczna obejmuje następujące ryzyka:
- KL (koszty leczenia) – pokrycie kosztów ambulatoryjnego i szpitalnego leczenia chorób oraz urazów powstałych w trakcie podróży
- Assistance medyczny – organizacja i pokrycie kosztów pomocy medycznej (transport do szpitala, konsultacje telefoniczne, hospitalizacja)
- NNW (następstwa nieszczęśliwych wypadków) – świadczenie pieniężne za uszczerbek na zdrowiu lub śmierć w wyniku wypadku
- OC w życiu prywatnym – odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone osobom trzecim podczas wyjazdu
- Bagaż podróżny – ochrona przed kradzieżą, zniszczeniem i opóźnieniem dostawy bagażu
- Koszty repatriacji – transport ubezpieczonego (lub zwłok) do kraju w razie ciężkiej choroby lub śmierci
- Koszty rezygnacji z podróży – zwrot wpłaconych zaliczek przy rezygnacji z udokumentowanego powodu
Zakres terytorialny i czasowy
Zakres terytorialny określa się zazwyczaj w czterech standardowych strefach: Polska, Europa (z Basenem Morza Śródziemnego), świat z wyłączeniem USA, Kanady, Japonii i Australii oraz świat bez wyłączeń. Im szerszy zakres terytorialny, tym wyższa składka – kraje o drogim systemie ochrony zdrowia (USA, Kanada, Japonia) generują najwyższe potencjalne koszty. Ochrona obowiązuje od momentu przekroczenia granicy do powrotu, ale nigdy poza okresem wskazanym na polisie.
Wyłączenia i obostrzenia
Klasyczne ubezpieczenie turystyczne nie obejmuje wielu sytuacji, które klienci błędnie zakładają jako standardowe:
- choroby przewlekłe i ich zaostrzenia (chyba że wykupiono klauzulę rozszerzającą)
- zdarzenia pod wpływem alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających
- sporty wysokiego ryzyka i tzw. sporty ekstremalne (narty poza trasą, nurkowanie głębokie, wspinaczka, paragliding)
- praca zarobkowa za granicą o charakterze fizycznym (wymaga osobnej klauzuli)
- ciąża po określonym tygodniu (zazwyczaj 32. tydzień) i poród
- akty terroru, działania wojenne, zamieszki
- zdarzenia w krajach objętych ostrzeżeniem MSZ “nie podróżuj”
- celowe samookaleczenie i próby samobójcze
Wyłączenia są zgodne z konstrukcją winy umyślnej i rażącego niedbalstwa z art. 827 § 1 KC, zgodnie z którym ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie.
Suma ubezpieczenia a realne koszty
Suma ubezpieczenia KL stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela. Niewystarczająca suma jest częstą przyczyną dopłat klienta – jednodniowy pobyt na OIOM-ie w USA przekracza często równowartość 50 000 zł, a transport medyczny samolotem z Azji do Polski sięga kilkuset tysięcy złotych. Branża rekomenduje minimum 100 000 EUR sumy KL dla Europy i co najmniej 500 000 EUR poza nią.
Warto wiedzieć
- Karta EKUZ nie zastępuje ubezpieczenia turystycznego - pokrywa wyłącznie świadczenia w publicznej służbie zdrowia w UE/EFTA i nie obejmuje transportu do Polski.
- Większość polis wymaga zgłoszenia szkody do centrum alarmowego ubezpieczyciela przed podjęciem leczenia - leczenie podjęte bez kontaktu z assistance może nie zostać refundowane.
- Choroby przewlekłe są standardowo wyłączone, co oznacza, że nawet zwykłe zaostrzenie astmy czy cukrzycy może nie być pokryte bez wykupionej klauzuli rozszerzającej.
- Wyjazd zorganizowany przez biuro podróży wykupione w Polsce jest objęty obowiązkową ochroną turystyczną biura na podstawie ustawy z 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych - ale to ochrona finansowa biura, nie ubezpieczenie zdrowotne klienta.
- Sporty rekreacyjne uprawiane na zorganizowanych obiektach (zjazd na nartach po oznakowanej trasie, basen, plaża) zazwyczaj mieszczą się w standardowym zakresie - sporty ekstremalne wymagają osobnej klauzuli.
- Polisy roczne (multitravel) bywają tańsze dla osób podróżujących kilka razy w roku niż wykupywanie pojedynczych polis na każdy wyjazd.
- Obowiązek udzielenia ubezpieczycielowi prawdziwych informacji wynika z art. 815 § 1 KC - zatajenie istotnej okoliczności (np. choroby przewlekłej) może skutkować odmową wypłaty.
Rodzina (rodzice + dwoje dzieci) wyjeżdża na 14-dniowe wakacje do Tajlandii. Wykupuje pakiet turystyczny ze sumą KL 500 000 EUR i zakresem "świat bez wyłączeń" za 480 zł.
Podczas pobytu jedno z dzieci dostaje silnej infekcji żołądkowo-jelitowej wymagającej 4-dniowej hospitalizacji w prywatnej klinice w Bangkoku. Rachunek wynosi równowartość 38 000 zł.
Po zgłoszeniu szkody do centrum alarmowego (przed rozpoczęciem leczenia) ubezpieczyciel rozlicza się bezpośrednio z kliniką - rodzina nie ponosi żadnych kosztów.
Bez ubezpieczenia musieliby zapłacić całość z własnej kieszeni i dochodzić ewentualnego zwrotu z NFZ na ograniczonych zasadach po powrocie.