Upadek na chodniku – kto płaci odszkodowanie i ile masz czasu

Kto odpowiada za upadek na oblodzonym chodniku?

Odpowiada ten, kto miał w tym miejscu uprzątnąć śnieg i lód, a tego zaniedbał. Zwykle to właściciel posesji przy chodniku, wspólnota, spółdzielnia albo zarząd drogi. Kogo dotyczy obowiązek, mówi art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a podstawą roszczenia jest zwykle art. 415 Kodeksu cywilnego (KC). Liczy się dokładne miejsce upadku, bo kilka metrów dalej obowiązek może mieć ktoś inny.

• Przy chodniku (w ustawie: droga dla pieszych) położonym bezpośrednio przy granicy działki obowiązek ma właściciel albo ten, kto nieruchomością faktycznie włada.
• Przy bloku z wyodrębnionymi lokalami obowiązek ma wspólnota albo spółdzielnia.
• Gdy wynajęta jest cała nieruchomość, zwykle sprząta najemca. Przy najmie części decyduje umowa i sposób używania, na przykład sklep z wejściem prosto z chodnika (uchwała SN, III CZP 22/17).
• Gdy między działką a chodnikiem jest pas zieleni, właściciel działki nie sprząta. Obowiązek ma zarząd drogi.
• Gdy na chodniku parkuje się płatnie, sprząta ten, kto pobiera opłaty, czyli zarząd drogi albo gmina.
• Na terenie budowy obowiązek ma wykonawca robót.
• Na parkingu przy sklepie i na drodze wewnętrznej na osiedlu odpowiada zarządca terenu, a gdy go nie ma, właściciel terenu (art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych).
• Za dziurę, luźną płytę albo wystającą kostkę na drodze publicznej odpowiada zarządca drogi (art. 20 pkt 4 tej ustawy).
• Gdy odśnieżanie zlecono firmie, skieruj roszczenie i do niej, i do zlecającego. Znaczenie ma też ich umowa, której nie znasz, więc nie wybieraj jednego.

Gmina może odpowiadać obok właściciela, jeśli nienależycie nadzorowała wykonanie tego obowiązku (art. 417 § 1 KC, uchwała SN z 24 listopada 2017 r., III CZP 38/17). Zarząd drogi nie odpowiada natomiast za nieuprzątnięcie odcinka, który ma sprzątać właściciel posesji.

Jak ustalić, kto odpowiadał za to miejsce?

Zacznij od mapy, a potem zapytaj na piśmie.

1. Na Geoportalu (mapy.geoportal.gov.pl) znajdź działkę i sprawdź, czy chodnik leży tuż przy jej granicy.
2. W zarządzie dróg albo urzędzie gminy zapytaj, kto zarządza tą drogą, czy obowiązuje tu płatne parkowanie i kto odpowiadał za zimowe utrzymanie. Zarządcą drogi gminnej jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a powiatowej zarząd powiatu, w miastach na prawach powiatu prezydent miasta.
3. Od wspólnoty, spółdzielni lub właściciela budynku poproś o nazwę firmy sprzątającej i dane ubezpieczyciela OC. Zawodowy zarządca nieruchomości ma obowiązkowe OC.

Co zrobić po upadku na chodniku?

Najpierw pomoc i dowody z miejsca, tego samego dnia lekarz, na końcu pismo. Lód znika szybko, a to poszkodowany musi wykazać, gdzie i dlaczego upadł (art. 6 KC).

1. Przy urazie głowy albo gdy nie da się wstać, wezwij pogotowie, a o zdjęcia poproś przechodnia.
2. Zanim odejdziesz, zrób zdjęcia z bliska i z daleka. Na kadrze ma być nawierzchnia oraz numer budynku albo inny punkt, który wskaże miejsce. Jesteś już w domu albo w szpitalu? Poproś kogoś bliskiego o zdjęcia jeszcze dziś. Nawet bez lodu wskażą miejsce upadku.
3. Spisz dane świadków. Jeśli możesz, wezwij straż miejską lub policję. To nieobowiązkowe, ale notatka z miejsca to dobry dowód.
4. Tego samego dnia idź do lekarza albo na SOR. Powiedz, gdzie doszło do upadku, i wymień każde uderzone miejsce. W sprawie II CSKP 351/23 karta z SOR nie wspominała o urazie głowy i spółdzielnia podważała później związek krwiaka z upadkiem.
5. Jak najszybciej poproś właściciela kamery o zabezpieczenie nagrania z monitoringu, bo zapisy bywają szybko kasowane.
6. Zapisz pogodę z dnia upadku i kilku godzin wcześniej. Dane archiwalne udostępnia IMGW (danepubliczne.imgw.pl).
7. Zbieraj kartę z SOR, zwolnienia i rachunki za leki, rehabilitację oraz dojazdy. Notuj godziny pomocy bliskich. Zachowaj buty i zniszczone rzeczy.
8. Gdy ustalisz, kto odpowiada, wyślij zgłoszenie na piśmie i poproś o dane jego ubezpieczyciela OC. Roszczenie możesz skierować wprost do towarzystwa (art. 822 § 4 KC). Na wypłatę ma ono 30 dni od zawiadomienia. Gdy w tym czasie nie da się wyjaśnić sprawy, płaci w ciągu 14 dni od dnia, w którym dało się ją wyjaśnić, a część bezsporną w pierwszym terminie (art. 817 KC).

Jak opisać upadek do ubezpieczenia?

Opisz fakty po kolei: kiedy, gdzie, co było na chodniku, jak doszło do upadku, jaki masz uraz i kto to widział. W piśmie do urzędu miasta, wspólnoty albo ubezpieczyciela wypisz osobno każde żądanie, czyli zadośćuczynienie, koszty i utracone zarobki. Dołącz kopie dokumentów.

Po jakim czasie od wypadku można ubiegać się o odszkodowanie?

Możesz zgłosić szkodę od razu, a roszczenie przedawnia się co do zasady po 3 latach. Termin liczy się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej (art. 442¹ § 1 KC). Przy szkodzie na osobie przedawnienie nie skończy się wcześniej niż po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany faktycznie się dowiedział (§ 3). U dziecka nie skończy się wcześniej niż 2 lata po pełnoletności (§ 4).

Zgłoszenie do ubezpieczyciela przerywa bieg przedawnienia, ale tylko roszczenia wobec niego. Termin rusza na nowo od dnia otrzymania jego pisemnej decyzji (art. 819 § 4 KC). Wobec samego właściciela bieg przerwie dopiero czynność przed sądem, na przykład pozew, albo uznanie roszczenia (art. 123 § 1 KC). Zwykły list tego nie zrobi.

Jakie odszkodowanie za upadek na chodniku możesz dostać?

Możesz żądać zwrotu kosztów, zadośćuczynienia za ból, a przy trwałych skutkach także renty. Tabeli kwot nie ma, również przy złamaniu ręki czy nogi. Przy zadośćuczynieniu liczą się czas leczenia, trwałe skutki, wiek i wpływ urazu na codzienne życie, więc zbieraj dokumenty do końca leczenia.

• Koszty leczenia, leków, rehabilitacji i dojazdów (art. 444 § 1 KC). Na żądanie odpowiedzialny powinien wyłożyć sumę na leczenie z góry.
• Koszty opieki, także wtedy, gdy bliscy pomagali Ci za darmo (uchwała 7 sędziów SN z 22 lipca 2020 r., III CZP 31/19).
• Utracone zarobki i zniszczone rzeczy, na przykład telefon, okulary albo kurtka.
• Zadośćuczynienie za ból i cierpienie (art. 445 § 1 KC).
• Renta, gdy spadła zdolność do pracy, wzrosły potrzeby albo zmalały widoki na przyszłość (art. 444 § 2 KC).

Po upadku w drodze do pracy lub z pracy zgłoś to pracodawcy. Gdy zdarzenie uzna się za taki wypadek, za czas choroby należy się 100% wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku, a nie zwykłe 80% (art. 92 Kodeksu pracy, art. 11 ustawy zasiłkowej).

Czy za stłuczenia należy się odszkodowanie?

Tak, jeśli ktoś odpowiada za upadek. Stłuczenie to uszkodzenie ciała, więc art. 444 i 445 KC działają tak samo jak przy złamaniu. Idź do lekarza, nawet gdy nic nie jest złamane, bo bez wpisu w dokumentacji trudno wykazać uraz.

Czy własne NNW zapłaci niezależnie od winy?

Zapłaci, jeśli polisa obejmuje takie zdarzenie. Ubezpieczenie NNW nie wymaga niczyjej winy, a jego świadczenie co do zasady nie pomniejsza odszkodowania z OC odpowiedzialnego. Wypłata to zwykle określony w tabeli procent sumy ubezpieczenia. Sprawdź w OWU definicję nieszczęśliwego wypadku i tabelę uszczerbku. Zajrzyj też do polisy grupowej z pracy, bo może mieć podobną ochronę.

Kiedy nie przysługuje odszkodowanie?

Nie dostaniesz go, gdy nie da się wykazać zaniedbania, miejsca upadku albo związku urazu z upadkiem. Sam lód nie wystarczy, bo odpowiedzialność opiera się na winie.

• Właściciel sprzątał regularnie. W sprawie III CSK 356/16 do upadku doszło wieczorem, w czasie odwilży i mżawki. Sąd Najwyższy uznał, że w takich warunkach nie można wymagać sprzątania bez przerwy. Wystarczy rzeczywiste, okresowe odśnieżanie, choćby jego efekt nie był trwały.
• Pogoda zaskoczyła zobowiązanego, na przykład nagły marznący deszcz albo bardzo obfity śnieg, i nie dało się sprzątnąć na czas.
• Roszczenie się przedawniło (terminy wyżej).

Kiedy odszkodowanie będzie niższe?

Gdy poszkodowany przyczynił się do szkody (art. 362 KC). W wyroku z 28 sierpnia 2025 r. (II CSKP 351/23) spółdzielnia odśnieżyła pas około 1 metra na chodniku szerokości 4 metrów. Sąd Najwyższy uznał, że przy lekkim opadzie to za mało, bo obowiązek dotyczy całej szerokości. Piesza świadomie szła jednak nieodśnieżoną częścią chodnika, więc odszkodowanie może być niższe. O skali obniżenia miał zdecydować sąd apelacyjny. Ubezpieczyciel może też podnosić nieodpowiednie buty albo korzystanie z telefonu.

Jak właściciel posesji może się zabezpieczyć?

Sprzątaj regularnie całą szerokość chodnika, zapisuj to i sprawdź, czy Twoje OC w życiu prywatnym obejmuje taką szkodę. Sprawdź też regulamin utrzymania czystości swojej gminy, bo może dodawać obowiązki. Zdjęcia z datą i rachunki za piasek pomogą wykazać, że chodnik był utrzymywany.

Czy OC w życiu prywatnym pokryje upadek przy Twoim domu?

Może pokryć, jeśli polisa obejmuje posiadanie nieruchomości, a sprzątanie należało do Ciebie. Nie każde OWU wymienia chodnik wprost. Część mówi tylko o posiadaniu domu w miejscu ubezpieczenia. Szukaj też wyłączeń dla działalności gospodarczej i nieruchomości spoza polisy. Przy firmie może być potrzebne OC działalności gospodarczej.

Gdy ktoś zgłosi roszczenie, nie uznawaj go i nie płać sam, bo część OWU wymaga na to zgody ubezpieczyciela. Przekaż mu pismo. W części OWU koszty obrony wliczają się do sumy gwarancyjnej, więc poszukaj takiego zapisu i nie wybieraj jej zbyt niskiej.

Co zmienia zlecenie odśnieżania firmie?

Pomaga, ale nie zamyka sprawy. Za błąd firmy, która zawodowo zajmuje się odśnieżaniem, co do zasady nie odpowiadasz (art. 429 KC). Znaczenie ma jednak treść umowy, więc wpisz w niej całą szerokość chodnika i częstotliwość sprzątania. Za własne zaniedbania, na przykład brak nadzoru, odpowiadasz dalej. Wynajmujesz nieruchomość? Wskaż w pisemnej umowie, kto sprząta chodnik.

Podsumowanie

Trzy lata to dużo czasu na roszczenie, ale śliskiego chodnika nie sfotografujesz po odwilży.

Masz pismo od poszkodowanego albo własne NNW? Zgłoś szkodę, a pomożemy sprawdzić, czy polisa obejmuje to zdarzenie.