Aneks funkcjonuje na gruncie ogólnej zasady swobody umów wynikającej z art. 353¹ KC (Kodeks cywilny) – skoro strony mogły zawrzeć umowę, to mogą ją także zmienić w drodze zgodnego oświadczenia woli. W ubezpieczeniach aneks ma postać dokumentu sporządzonego przez ubezpieczyciela, który ubezpieczający akceptuje (najczęściej przez podpis lub potwierdzenie elektroniczne). Zgodnie z art. 77 § 1 KC zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały dla jej zawarcia, dlatego praktyka ubezpieczeniowa standardowo posługuje się formą dokumentową.
Aneks różni się od nowej polisy tym, że nie przerywa biegu ochrony – okres ubezpieczenia trwa dalej, zmianie ulegają jedynie wskazane elementy. Pierwotna polisa zachowuje moc w zakresie nieobjętym aneksem.
W obrocie ubezpieczeniowym aneks dotyczy najczęściej
- zmiany sumy ubezpieczenia (np. po remoncie, dokupieniu wyposażenia, wzroście wartości mienia)
- doubezpieczenia po szkodzie częściowej, gdy suma została skonsumowana
- rozszerzenia zakresu ochrony o dodatkową klauzulę (np. all risks, powódź, kradzież)
- zmiany danych ubezpieczonego lub przedmiotu ubezpieczenia (zmiana adresu, modelu pojazdu, kierowców)
- zmiany sposobu płatności składki lub liczby rat
- korekty błędu w polisie (literówka w numerze VIN, nieprawidłowy PESEL)
Aneks a doubezpieczenie
Doubezpieczenie to szczególny przypadek aneksu, w którym strony podwyższają sumę ubezpieczenia w trakcie trwania umowy. Ma kluczowe znaczenie po szkodzie częściowej w ubezpieczeniach majątkowych – wypłata odszkodowania konsumuje sumę ubezpieczenia, a bez doubezpieczenia kolejna szkoda może nie zostać pokryta w pełni. Aneks doubezpieczeniowy wiąże się z dopłatą składki proporcjonalnej do podwyższonej sumy i pozostałego okresu ochrony.
Aneks a nowa polisa
Aneks stosuje się tam, gdzie zmiana mieści się w ramach istniejącej umowy. Jeżeli zakres modyfikacji jest na tyle szeroki, że w praktyce powstaje nowy stosunek ubezpieczeniowy (zmiana ubezpieczyciela, zmiana przedmiotu, znaczące rozszerzenie zakresu poza możliwości produktu), ubezpieczyciel zazwyczaj wystawia nową polisę zamiast aneksu.
Warto wiedzieć
- Aneks wymaga zgody obu stron - ubezpieczyciel nie ma obowiązku zaakceptować wniosku o zmianę warunków, a ubezpieczający nie musi podpisać aneksu zaproponowanego przez ubezpieczyciela.
- W trybie indywidualnej zmiany umowy ubezpieczyciel może odmówić rozszerzenia ochrony lub zażądać dodatkowej oceny ryzyka (np. inspekcji nieruchomości przed podwyższeniem sumy).
- Aneks zmieniający OWU w czasie trwania umowy podlega ograniczeniom z art. 384¹ KC - wzorzec wydany w czasie trwania zobowiązania ciągłego wiąże drugą stronę, jeżeli ta nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.
- Aneks nie odnawia okresu ubezpieczenia - data końca ochrony pozostaje taka sama jak w polisie pierwotnej, chyba że aneks wyraźnie ją zmienia.
- Aneks doubezpieczeniowy najczęściej wiąże się z dopłatą składki - obliczaną proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca polisy.
- Brak akceptacji aneksu zaproponowanego przez ubezpieczyciela nie powoduje rozwiązania umowy - obowiązują pierwotne warunki polisy.
