Doubezpieczenie jest praktycznym narzędziem dostosowywania ochrony do zmieniającej się wartości majątku lub do skutków konsumpcji sumy ubezpieczenia. Nie jest to instytucja zdefiniowana w Kodeksie cywilnym – to mechanizm wynikający z OWU (ogólne warunki ubezpieczenia) i zwykłej zmiany umowy w trybie aneksu. Stanowi praktyczne uzupełnienie zasady, że suma ubezpieczenia jest górną granicą odpowiedzialności ubezpieczyciela (art. 824 § 1 KC).
Kiedy stosuje się doubezpieczenie
Najczęstsze sytuacje, w których doubezpieczenie ma sens:
- po wypłacie odszkodowania w polisie z konsumpcją sumy ubezpieczenia, by przywrócić pierwotny poziom ochrony
- po remoncie, modernizacji lub rozbudowie nieruchomości zwiększającej jej wartość
- przy zakupie nowego sprzętu, maszyn lub środków obrotowych w firmie
- w wyniku wzrostu cen rynkowych (inflacja, wzrost kosztów budowlanych)
- gdy okazuje się, że pierwotna suma była za niska i polisa weszła w niedoubezpieczenie
- przy wydłużeniu okresu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z wysokimi limitami
Mechanizm techniczny
Doubezpieczenie wymaga wystawienia aneksu do polisy lub odrębnej umowy uzupełniającej. Ubezpieczyciel oblicza dodatkową składkę pro rata temporis – proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca umowy. Jeśli pierwotna umowa była zawarta na 12 miesięcy, a doubezpieczenie następuje po 4 miesiącach, składka uzupełniająca naliczana jest tylko za pozostałe 8 miesięcy ochrony. Suma ubezpieczenia po doubezpieczeniu staje się nową górną granicą odpowiedzialności od dnia wskazanego w aneksie – szkody powstałe wcześniej rozliczane są jeszcze według starej sumy.
Doubezpieczenie a konsumpcja sumy ubezpieczenia
W ubezpieczeniach majątkowych z klauzulą konsumpcji każda wypłata odszkodowania pomniejsza dostępną sumę ubezpieczenia. Po szkodzie częściowej polisa nadal działa, ale z niższym limitem. Doubezpieczenie pozwala odbudować pełen limit ochrony do końca okresu ubezpieczenia. Bez doubezpieczenia kolejna szkoda mogłaby przekroczyć resztkową sumę i klient pokryłby różnicę z własnej kieszeni.
W niektórych OWU funkcjonuje też klauzula automatycznego przywrócenia sumy ubezpieczenia (klauzula reinstatement) – ubezpieczyciel automatycznie odbudowuje sumę po szkodzie bez konieczności zawierania aneksu, ale za dopłatą składki rozliczaną na koniec okresu.
Doubezpieczenie a podwójne ubezpieczenie
To dwa zupełnie różne pojęcia, często mylone.
- Doubezpieczenie to uzupełnienie sumy w ramach jednej polisy u jednego ubezpieczyciela.
- Podwójne ubezpieczenie to ubezpieczenie tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli równocześnie i jest regulowane art. 824(1) § 2 KC.
Warto wiedzieć
- Doubezpieczenie zawsze wymaga zgody ubezpieczyciela - nie jest jednostronnym uprawnieniem ubezpieczonego, lecz zmianą umowy.
- W ubezpieczeniach na sumy stałe (np. budynki, mieszkania) doubezpieczenie po szkodzie często bywa konieczne, bo bez niego polisa nie wraca do pierwotnego stanu ochrony.
- Niektóre OWU zawierają klauzulę automatycznego przywrócenia sumy ubezpieczenia (reinstatement) - bez konieczności zawierania aneksu, ale zwykle z dopłatą składki rozliczaną później.
- Przy doubezpieczeniu wartości nieruchomości po remoncie warto zaktualizować dokumentację fotograficzną i opis przedmiotu ubezpieczenia, aby uniknąć sporu o stan techniczny przy szkodzie.
- Brak doubezpieczenia po wzroście wartości mienia może doprowadzić do niedoubezpieczenia i zastosowania reguły proporcji przy wypłacie odszkodowania.
- W ubezpieczeniach OC zawodowych doubezpieczenie sumy gwarancyjnej jest często wymuszone wymaganiami kontraktowymi (np. nowy duży klient lub przetarg publiczny).
Właściciel zakładu produkcyjnego ma polisę majątkową z sumą ubezpieczenia 1 000 000 zł i klauzulą konsumpcji sumy.
Po pożarze magazynu otrzymuje odszkodowanie 300 000 zł, w wyniku czego dostępna suma ubezpieczenia spada do 700 000 zł.
Aby przywrócić pełną ochronę do końca 6-miesięcznego pozostałego okresu polisy, zawiera doubezpieczenie - dopłaca 1 500 zł składki proporcjonalnej i odzyskuje pierwotną sumę 1 000 000 zł.
