Franszyza redukcyjna

Franszyza redukcyjna jest jednym z dwóch podstawowych modeli franszyzy stosowanych w ubezpieczeniach (obok franszyzy integralnej). Jej mechanizm polega na tym, że od każdej wypłaty odszkodowania odejmuje się z góry określoną kwotę – i to właśnie kwotę pomniejszoną ubezpieczony otrzymuje. Franszyza redukcyjna działa zawsze, niezależnie od wysokości szkody. Oznacza to, że nawet przy szkodzie wysokiej ubezpieczony ponosi jej część odpowiadającą wartości franszyzy.

Franszyza redukcyjna a udział własny

Konstrukcyjnie franszyza redukcyjna jest zbliżona do udziału własnego kwotowego – w wielu OWU oba pojęcia bywają stosowane wymiennie lub terminologia różni się między zakładami. Różnica jest często bardziej konwencjonalna niż merytoryczna:

• Franszyza redukcyjna zwykle odnosi się do stałej, jednolitej kwoty stosowanej w danej umowie (np. 200 zł od każdej szkody).
• Udział własny ma często charakter procentowy lub mieszany (np. 10% szkody, nie mniej niż 500 zł) i bywa stosowany szerzej – w ubezpieczeniach AC, firmach, OC.

W praktyce decydująca jest treść konkretnego OWU, nie sama nazwa instrumentu – stąd zawsze należy dokładnie sprawdzić, jak dany mechanizm działa w danej polisie, niezależnie od użytego terminu.

Ekonomiczne funkcje franszyzy redukcyjnej

• Eliminacja drobnych szkód – szkody o wartości zbliżonej do wysokości franszyzy nie są zgłaszane, ponieważ wypłata po pomniejszeniu byłaby symboliczna. Upraszcza to administrację i redukuje koszty obsługi.
• Obniżenie składki – ubezpieczony akceptujący franszyzę redukcyjną uzyskuje niższą składkę. Relacja ta bywa dla klienta korzystna – przy rzadko występujących szkodach oszczędność na składce może przewyższyć koszt pokrywanej franszyzy.
• Zapobieganie pokusie nadużycia – mechanizm motywuje ubezpieczonego do prewencji, ponieważ każda szkoda generuje dla niego rzeczywisty koszt.

Zastosowanie w praktyce

Franszyza redukcyjna bywa stosowana:

• Jako instrument obowiązkowy w standardowym produkcie (ubezpieczony nie ma wyboru – franszyza jest wbudowana w OWU).
• Jako instrument opcjonalny (klient wybiera wariant z franszyzą w zamian za niższą składkę, albo wariant bez franszyzy za pełną stawkę).
• Jako instrument stopniowalny – franszyza o różnych wysokościach z odpowiadającymi im poziomami składki, pozwalając klientowi dostosować ochronę do swoich preferencji finansowych.

Mechanizm franszyzy redukcyjnej jest powszechnie stosowany w ubezpieczeniach mieszkaniowych, firmowych, transportowych, cargo, ubezpieczeniach elektroniki i innych ubezpieczeniach majątkowych. W ubezpieczeniach komunikacyjnych dominuje nomenklatura “udziału własnego”, choć matematycznie instrument działa identycznie.

Kluczowe zagadnienia

Kluczowe zagadnienia techniczne związane z franszyzą redukcyjną obejmują:

• Franszyza jednorazowa czy zbiorcza – czy franszyza odliczana jest od każdej szkody osobno (jednorazowa), czy kumuluje się w określonym okresie do limitu (zbiorcza/agregacyjna). Pierwszy wariant jest standardem.
• Franszyza per risk/per event – w razie wielu szkód z jednego zdarzenia (np. powodzi obejmującej kilka obiektów), czy franszyza odliczana jest od każdej szkody z osobna, czy raz od całego zdarzenia.
• Franszyza walutowa – w umowach zawartych w walucie obcej franszyza może być wyrażona w tej samej walucie lub w PLN, co ma znaczenie praktyczne przy wahaniach kursowych.