Franszyza integralna jest alternatywą dla franszyzy redukcyjnej i funkcjonuje na zupełnie odmiennej zasadzie. Jej mechanizm opiera się na progu: szkody poniżej ustalonej kwoty w ogóle nie są pokrywane, natomiast szkody, które próg przekroczą – są pokrywane w pełnej wysokości, bez odliczania samej wartości franszyzy.
Franszyza integralna a franszyza redukcyjna
Różnica matematyczna między franszyzą integralną a redukcyjną jest kluczowa:
- Franszyza redukcyjna – wypłata zawsze pomniejszona o określoną kwotę.
- Franszyza integralna – wypłata w pełnej kwocie, po przekroczeniu określonego progu.
Tym samym franszyza integralna, po przekroczeniu progu, nie generuje dla ubezpieczonego stałego kosztu szkody. Szkoda rozliczana jest w pełnej wysokości zgodnie z sumą ubezpieczenia i zasadami kompensacji. Dla ubezpieczonego jest to w praktyce korzystniejszy mechanizm przy większych szkodach niż franszyza redukcyjna o tej samej wysokości.
Franszyza integralna jest mniej powszechna niż franszyza redukcyjna – spotykana głównie w niektórych ubezpieczeniach specjalistycznych, ubezpieczeniach transportowych, ubezpieczeniach cargo, niektórych wariantach ubezpieczeń turystycznych oraz ubezpieczeniach sprzętu. W ubezpieczeniach masowych (mieszkania, AC, OC) dominuje franszyza redukcyjna lub udział własny.
Franszyza integralna i redukcyjna mogą w niektórych umowach występować równolegle – np. franszyza integralna 500 zł (odcinająca drobne szkody) połączona z franszyzą redukcyjną 200 zł (pomniejszającą każdą wypłatę). Taki układ jest rzadszy i wymaga dokładnego sprawdzenia w OWU.
Funkcje ekonomiczne
Ekonomiczne funkcje franszyzy integralnej koncentrują się przede wszystkim na:
- Eliminacji drobnych roszczeń – podstawowa funkcja. Franszyza integralna skutecznie odcina od wypłat wszystkie szkody poniżej progu, co zmniejsza liczbę zgłoszeń i koszty administracyjne zakładu ubezpieczeń.
- Obniżce składki – przy niższym ryzyku wypłat (z powodu odcięcia drobnych szkód) ubezpieczyciel może zaoferować niższą składkę.
- Uproszczeniu procedury – brak potrzeby odliczania franszyzy od każdej wypłaty upraszcza kalkulacje w ubezpieczeniach o dużej liczbie drobnych roszczeń.
Franszyza integralna w praktyce
Kluczowe praktyczne konsekwencje franszyzy integralnej:
- Efekt skokowy – wypłata zmienia się skokowo na progu franszyzy. Szkoda o 1 zł niższa od franszyzy → brak wypłaty; szkoda o 1 zł wyższa → pełna wypłata. W praktyce prowadzi to do zjawiska zawyżania szkód przez ubezpieczonych, aby przekroczyć próg franszyzy, co z kolei zmusza ubezpieczycieli do bardziej rygorystycznej weryfikacji wartości szkód mieszczących się w okolicach progu.
- Brak mobilizacji do prewencji – w przeciwieństwie do franszyzy redukcyjnej, franszyza integralna nie generuje dla ubezpieczonego kosztu szkody po przekroczeniu progu. Motywacja do unikania szkód dużych jest zatem słabsza niż w modelu redukcyjnym. Z tego powodu franszyza integralna rzadziej jest stosowana w ubezpieczeniach o wysokim ryzyku zachowań umyślnych lub lekkomyślnych.
- Ochrona ubezpieczonego przy poważnych szkodach – dla ubezpieczonego jest to korzystniejszy model przy dużych szkodach, ponieważ otrzymuje pełne odszkodowanie bez pomniejszenia o wartość franszyzy. Przy szkodzie o wartości 100 000 zł franszyza integralna 2 000 zł nie obniża wypłaty – wypłata wynosi pełne 100 000 zł (pomniejszone jedynie o sumę ubezpieczenia i ewentualne inne limity).
Warto wiedzieć
- Przy szkodach o wartości zbliżonej do progu franszyzy integralnej ubezpieczony znajduje się w strefie ryzyka proceduralnego - wystarczy, że wycena zakładu będzie niższa o kilka złotych niż oczekiwana, aby wypłata nie przysługiwała wcale. Warto skrupulatnie dokumentować wartość szkody.
- Franszyza integralna różni się znacznie między OWU poszczególnych ubezpieczycielI - niektóre OWU używają tej nazwy dla mechanizmu w istocie redukcyjnego. Zawsze decyduje treść konkretnej definicji w OWU, nie nazwa instrumentu.
- W ubezpieczeniach cargo franszyza integralna jest stosowana w formie procentowej (np. 3% wartości przesyłki) jako ochrona przed roszczeniami z tytułu drobnych ubytków podczas transportu, które są naturalnym zjawiskiem i nie świadczą o faktycznej szkodzie.
- Franszyza integralna może być zniesiona dla określonych ryzyk (np. franszyza integralna 500 zł dla wszystkich szkód z wyjątkiem kradzieży, gdzie nie obowiązuje). Warunki zniesienia zawsze w OWU.
- Dla wysokich progów franszyzy integralnej (kilka tysięcy złotych) ubezpieczenie przestaje pełnić funkcję ochrony przed drobnymi szkodami - staje się narzędziem ochrony wyłącznie przed szkodami poważnymi. Ocena, czy jest to akceptowalne, zależy od charakteru chronionego ryzyka.
- W sporach sądowych dotyczących wypłaty warto wykazywać rzeczywistą wartość szkody z dokładnością co do złotówki, jeśli oscyluje ona wokół progu franszyzy integralnej - kilkaset złotych różnicy w wycenie oznacza pełną wypłatę albo całkowity brak świadczenia.
Firma transportowa zawiera ubezpieczenie cargo z franszyzą integralną 1 000 zł na przesyłkę.
Podczas transportu partia towaru ulega uszkodzeniu - wartość szkody została wyceniona na 800 zł. Wypłata nie przysługuje, ponieważ szkoda nie przekroczyła progu franszyzy.
Przy następnym transporcie dochodzi do poważniejszego zdarzenia - szkoda 5 000 zł. Ubezpieczyciel wypłaca pełne 5 000 zł, bez odliczania franszyzy.
W trakcie trzeciego transportu szkoda opiewa na 1 050 zł - wypłata pełna 1 050 zł (próg przekroczony, mechanizm nie działa jak pomniejszenie).
Franszyza integralna chroni zatem ubezpieczonego przy większych szkodach, ale odcina go od ochrony w szkodach drobnych.
