Indeksacja co roku podnosi sumę ubezpieczenia i składkę o przyjęty wskaźnik. Dzięki temu ochrona nie traci na wartości w czasie. Bez indeksacji rosnące ceny materiałów i robocizny sprawiłyby, że stała suma sprzed lat nie wystarczy na odbudowę domu czy naprawę mienia.
Jak działa indeksacja
Przy wznowieniu polisy ubezpieczyciel mnoży dotychczasową sumę ubezpieczenia przez wskaźnik indeksacji. Najczęściej jest to wskaźnik inflacji lub wzrostu kosztów budowy. Razem z sumą rośnie zwykle też składka ubezpieczeniowa, bo wyższa ochrona kosztuje więcej.
Mechanizm działa automatycznie, jeśli OWU tak przewidują. Ubezpieczony może zwykle odrzucić indeksację, ale wtedy ryzykuje, że suma przestanie odpowiadać realnej wartości mienia. To prosta droga do niedoubezpieczenia.
Po co indeksować ochronę
Głównym celem jest utrzymanie sumy na poziomie odpowiadającym wartości odtworzeniowej mienia. Gdy suma jest zaniżona, działa zasada proporcji i odszkodowanie zostaje obniżone proporcjonalnie do niedoboru.
- ochrona przed skutkami inflacji i wzrostu cen w budownictwie,
- utrzymanie sumy zbliżonej do realnej wartości mienia,
- zmniejszenie ryzyka obniżenia wypłaty przez zasadę proporcji.
Indeksacja a stała suma ubezpieczenia
Indeksacji nie należy mylić z klauzulą stałej sumy ubezpieczenia. Indeksacja podnosi sumę między okresami ubezpieczenia. Stała suma działa w trakcie okresu i wyłącza zasadę proporcji przy szkodzie. To dwa różne narzędzia, które dobrze się uzupełniają.
W ubezpieczeniach na życie indeksacja podnosi sumę i składkę, by świadczenie zachowało realną siłę nabywczą. Mechanizm bywa stosowany także w polisach zdrowotnych. Decyzja o akceptacji indeksacji powinna wynikać z aktualnej wyceny mienia, a nie z odruchu cięcia kosztów.
Warto wiedzieć
- Odrzucenie indeksacji obniża składkę, ale z czasem prowadzi do niedoubezpieczenia i zaniżenia odszkodowania.
- Wskaźnik indeksacji ustala ubezpieczyciel, najczęściej w oparciu o inflację lub indeks kosztów budowy publikowany przez urząd statystyczny.
- Indeksacja podnosi sumę pomiędzy okresami ubezpieczenia, nie działa w trakcie trwającej już umowy.
- Sama indeksacja nie zastępuje aktualnej wyceny, przy dużych inwestycjach w nieruchomość lepiej zmienić sumę ręcznie.
- W polisach na życie indeksacja często wiąże się z prawem do podwyższenia sumy bez ponownej oceny ryzyka medycznego.
- Brak reakcji na ofertę indeksacji bywa traktowany jako milcząca zgoda, warto sprawdzić zapis OWU o domyślnym wariancie.
Właściciel domu ubezpiecza go na 800 000 zł w wariancie z wartością odtworzeniową. Składka wynosi 1 200 zł rocznie. Ubezpieczyciel proponuje indeksację o 8 procent przy wznowieniu.
Po akceptacji suma rośnie do 864 000 zł, a składka do około 1 296 zł. Po roku dom doszczętnie płonie. Koszt odbudowy wynosi 860 000 zł. Suma 864 000 zł pokrywa go w całości, zasada proporcji nie działa.
Gdyby właściciel odrzucał indeksację przez kilka lat, suma utknęłaby na 800 000 zł przy koszcie odbudowy 860 000 zł. Niedobór wyniósłby około 7 procent, a odszkodowanie zostałoby obniżone proporcjonalnie, czyli o blisko 60 000 zł.
