Składka stanowi świadczenie pieniężne, które ubezpieczający jest zobowiązany uiścić na rzecz zakładu ubezpieczeń z tytułu udzielonej ochrony. Jej wysokość ustalana jest przez ubezpieczyciela w oparciu o kalkulację aktuarialną, uwzględniającą prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, oczekiwaną wysokość szkody, koszty działalności zakładu oraz marżę bezpieczeństwa.
W strukturze składki wyróżnia się następujące komponenty:
- Składkę netto (ryzyka), odpowiadającą oczekiwanej wartości szkód.
- Narzut na koszty administracyjne i akwizycyjne (prowizje agentów, obsługa polis).
- Narzut bezpieczeństwa pokrywający odchylenia szkodowości od wartości oczekiwanej.
- Obciążenia fiskalne i parafiskalne (składka na UFG, PBUK, Rzecznika Finansowego).
Czynniki kształtujące wysokość składki ubezpieczeniowej
Wysokość składki zależy od indywidualnej oceny ryzyka (underwriting), w której zakład bierze pod uwagę cechy ubezpieczanego obiektu lub osoby. W ubezpieczeniach komunikacyjnych stosowany jest system bonus-malus, w którym dotychczasowa historia szkodowości modyfikuje składkę w górę lub w dół. W ubezpieczeniach na życie kluczowymi czynnikami są wiek, stan zdrowia oraz wykonywany zawód. W ubezpieczeniach majątkowych – lokalizacja, konstrukcja, wiek i stan techniczny obiektu.
Sposoby i terminy płatności składki
Sposób płatności może być jednorazowy lub ratalny. W przypadku rozłożenia składki na raty zakład ubezpieczeń może doliczyć narzut za odroczenie płatności. Termin zapłaty pierwszej raty ma szczególne znaczenie – zazwyczaj od jej uiszczenia zależy rozpoczęcie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Brak zapłaty kolejnej raty w terminie, po uprzednim wezwaniu z wyznaczeniem dodatkowego siedmiodniowego terminu, skutkuje ustaniem odpowiedzialności (z zastrzeżeniem ubezpieczeń obowiązkowych, gdzie reguły są odmienne).
Składka a inne koszty ubezpieczenia
Składkę należy odróżnić od opłat dodatkowych (np. opłaty za wystawienie duplikatu polisy, opłaty za cesję) oraz od świadczeń pobocznych w ubezpieczeniach z funduszem kapitałowym, takich jak opłaty likwidacyjne, opłaty za zarządzanie czy opłaty administracyjne.
Warto wiedzieć
- Składka jest nienależna, jeśli w chwili zawarcia umowy ryzyko nie istniało lub zdarzenie objęte ochroną już nastąpiło - w takim przypadku składka podlega zwrotowi.
- W razie rozwiązania umowy przed końcem okresu ubezpieczenia ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za niewykorzystany okres ochrony (proporcjonalnie, pomniejszony o koszty administracyjne).
- Wysokość składki co do zasady nie zmienia się w trakcie trwania umowy, chyba, że OWU wyraźnie przewidują taką możliwość (np. przy waloryzacji sumy ubezpieczenia lub w ubezpieczeniach zdrowotnych zawieranych na czas nieokreślony).
- Składki z tytułu niektórych ubezpieczeń osobowych (np. grupowych finansowanych przez pracodawcę) mogą korzystać z preferencji podatkowych, zgodnie z aktualnymi przepisami ustawy o PIT.
- Składka jest świadczeniem okresowym - jej nieopłacenie w terminie daje ubezpieczycielowi prawo do dochodzenia zaległości wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
