Koasekuracja jest formą dystrybucji ryzyka między kilkoma ubezpieczycielami na poziomie pojedynczej umowy. Każdy z uczestniczących zakładów ubezpieczeń (koasekuratorów) odpowiada wobec ubezpieczającego za uzgodniony procent sumy ubezpieczenia, ponosząc ryzyko ograniczone do swojego udziału. W typowej konstrukcji klient podpisuje jedną polisę, pod którą widnieją wszystkie zakłady uczestniczące – każdy z odrębnie zapisanym procentem odpowiedzialności (np. Zakład A – 50%, Zakład B – 30%, Zakład C – 20%).
Koasekuracja pełni funkcję zbliżoną do reasekuracji, ale na innym poziomie: reasekuracja to transfer ryzyka między ubezpieczycielem a reasekuratorem, niewidoczny dla klienta, natomiast koasekuracja to bezpośrednie współubezpieczenie, w którym wszystkie zakłady stają się stroną umowy wobec klienta.
Model stosowany jest przede wszystkim w ubezpieczeniach o bardzo wysokich sumach, przekraczających pojemność ubezpieczeniową pojedynczego zakładu: w ubezpieczeniach majątku przemysłowego, infrastruktury energetycznej, dużych obiektów budowlanych, flot lotniczych, ubezpieczeń transportowych, dużych ryzyk OC oraz programów ubezpieczeniowych korporacji.
Rola koasekuratora wiodącego
W koasekuracji istotną rolę odgrywa koasekurator wiodący (lead insurer). Jest to zakład, który:
- Negocjuje warunki umowy z klientem w imieniu całego konsorcjum koasekuracyjnego.
- Zarządza administracją polisy – wystawia dokument, pobiera składkę i dystrybuuje ją proporcjonalnie między pozostałych koasekuratorów.
- Prowadzi likwidację szkody w imieniu wszystkich zakładów.
- Reprezentuje konsorcjum w kontaktach z klientem.
Pozostali koasekuratorzy (following insurers) akceptują warunki ustalone przez koasekuratora wiodącego bez osobnego negocjowania z klientem, co upraszcza proces dla klienta i skraca czas zawarcia umowy.
Odpowiedzialność koasekuratorów
Odpowiedzialność koasekuratorów jest co do zasady udziałowa (pro rata), nie solidarna. Oznacza to, że klient w razie szkody kieruje roszczenie do każdego koasekuratora osobno w zakresie jego udziału, chyba że umowa przewiduje reprezentację przez koasekuratora wiodącego. W praktyce rynkowej dominuje reprezentacja przez wiodącego, co upraszcza proces.
Koasekuracja z perspektywy klienta
Zalety koasekuracji dla klienta obejmują: możliwość uzyskania ochrony o sumie przewyższającej pojemność pojedynczego zakładu, dywersyfikację ryzyka niewypłacalności (upadłość jednego koasekuratora nie pozbawia klienta ochrony w całości, a jedynie w zakresie jego udziału), konkurencyjne warunki wynegocjowane na większym portfelu oraz możliwość dostosowania zakresu ochrony do specyfiki ryzyka.
Wadą jest złożoność administracyjna, która w razie sporów może prowadzić do konieczności dochodzenia roszczeń wobec kilku podmiotów równocześnie. Dlatego w umowach koasekuracyjnych szczególnie ważne jest precyzyjne zapisanie modelu likwidacji szkody.
Warto wiedzieć
- Koasekuracja stosowana jest głównie w ubezpieczeniach korporacyjnych i ryzykach o bardzo wysokiej wartości. Klient indywidualny rzadko spotyka się z tą konstrukcją bezpośrednio.
- Niektóre OWU ubezpieczeń majątkowych zawierają klauzule regulujące sytuację, w której klient posiada ubezpieczenie tego samego ryzyka w kilku zakładach (ubezpieczenie podwójne). Nie jest to koasekuracja - koasekuracja jest świadomą, skoordynowaną konstrukcją, ubezpieczenie podwójne powstaje zazwyczaj przypadkiem lub w wyniku błędu.
- Składka w koasekuracji jest jedna. Klient wpłaca ją do koasekuratora wiodącego lub zgodnie z mechanizmem ustalonym w umowie, a następnie jest dystrybuowana proporcjonalnie między koasekuratorów.
- Upadłość jednego z koasekuratorów zmniejsza efektywną sumę ubezpieczenia o jego udział. Pozostała część ochrony działa w pełni. W niektórych programach przewiduje się tzw. zasadę step-up, polegającą na tym, że pozostali koasekuratorzy przejmują udział niewypłacalnego, ale jest to rozwiązanie rzadkie i wymaga wyraźnej zgody umownej.
- Koasekuracja bywa mylona z reasekuracją. Obie techniki służą rozproszeniu ryzyka, ale różnią się fundamentalnie tym, że koasekuracja jest widoczna dla klienta (uczestniczą w niej wszyscy ubezpieczyciele jako strony umowy), a reasekuracja jest wewnętrznym mechanizmem zakładu ubezpieczeń.
- W dużych programach ubezpieczeniowych koasekuracja bywa łączona z reasekuracją. Każdy z koasekuratorów może oddzielnie reasekurować swój udział, co prowadzi do wielopoziomowej struktury rozproszenia ryzyka.
