Reasekuracja jest drugim po koasekuracji podstawowym mechanizmem rozpraszania ryzyka na rynku ubezpieczeniowym. W odróżnieniu od koasekuracji, która działa na poziomie pojedynczej umowy z klientem, reasekuracja jest umową między zakładami ubezpieczeń, zawieraną niezależnie od polis, które zakład sprzedaje swoim klientom i dla klienta niewidoczną. Klient zawiera umowę z jednym ubezpieczycielem i tylko wobec niego kieruje roszczenia; to, czy i w jakim zakresie ryzyko zostało reasekurowane, jest wewnętrzną sprawą zakładu.
Cedent (zakład ubezpieczeń przekazujący ryzyko) pozostaje wobec klienta pełnoprawnym dłużnikiem: to on wypłaca świadczenie, a następnie rozlicza się z reasekuratorem zgodnie z treścią umowy reasekuracyjnej. Reasekurator nie ma bezpośredniego stosunku prawnego z klientem.
Podstawowe funkcje reasekuracji
- Zwiększenie pojemności ubezpieczeniowej – dzięki reasekuracji zakład może przyjmować ryzyka o sumie ubezpieczenia wielokrotnie przekraczającej jego kapitały własne, ponieważ większość ryzyka zostaje przeniesiona dalej.
- Ochronę wypłacalności – reasekuracja stabilizuje bilans techniczny zakładu w razie wystąpienia szkód o bardzo wysokiej wartości lub kumulacji szkód (np. po katastrofie naturalnej obejmującej znaczny obszar).
- Wsparcie w nowych liniach biznesu – reasekurator wnosi wiedzę i doświadczenie przy wprowadzaniu produktów w nowych segmentach, pomagając w underwritingu i wycenie ryzyka.
- Regulację kapitałową – reasekuracja zmniejsza wymogi kapitałowe ustalane w ramach Solvency II, umożliwiając efektywniejsze wykorzystanie kapitału własnego zakładu.
Podział reasekuracji
Reasekuracja dzieli się ze względu na sposób jej organizacji i rozliczania:
- Reasekuracja obligatoryjna (umowna) – stała umowa między cedentem a reasekuratorem, obejmująca cały portfel danego rodzaju ryzyk lub jego określony segment. Cedent zobowiązany jest przekazać każdą umowę mieszczącą się w zakresie traktatu, a reasekurator zobowiązany jest ją przyjąć. Dominuje w praktyce.
- Reasekuracja fakultatywna – zawierana dla pojedynczego ryzyka, każdorazowo negocjowana. Stosowana dla ryzyk nietypowych lub przekraczających zakres traktatu obligatoryjnego.
Ze względu na model podziału ryzyka wyróżnia się:
- Reasekurację proporcjonalną – reasekurator uczestniczy w składkach i szkodach w uzgodnionym procencie (kwotowa – jednolity procent całego portfela; ekscedentowa – udział ograniczony do nadwyżki ponad określony poziom utrzymania własnego).
- Reasekurację nieproporcjonalną – reasekurator pokrywa jedynie szkody przekraczające określony próg (XL – excess of loss na jedną szkodę; catastrophe XL – na sumę szkód z jednego zdarzenia; stop-loss – na łączną szkodowość portfela w okresie rocznym).
Globalny rynek reasekuracji
Rynek reasekuracyjny ma wymiar globalny. Główne centra reasekuracyjne to Monachium (Munich Re), Zurych (Swiss Re), Hanower (Hannover Re), Londyn (rynek Lloyd’s), Paryż (SCOR) oraz Bermudy. Reasekuratorzy działający na rynku polskim to najczęściej zagraniczne podmioty – zakłady polskie rzadko prowadzą samodzielną działalność reasekuracyjną.
Istota i rola retrocesji
Retrocesja jest kolejnym poziomem transferu – reasekurator sam przekazuje część przyjętego ryzyka innym podmiotom (retrocesjonariuszom), co buduje wielowarstwową strukturę rozproszenia.
Warto wiedzieć
- Reasekuracja nie zwalnia cedenta z odpowiedzialności wobec klienta. Niezależnie od tego, czy reasekurator wypłaci swój udział, zakład ubezpieczeń pozostaje jedynym dłużnikiem klienta i musi wypłacić pełne świadczenie.
- Ryzyko niewypłacalności reasekuratora (reinsurance credit risk) jest istotnym elementem zarządzania ryzykiem cedenta. Zakłady ubezpieczeń monitorują ratingi reasekuratorów i dywersyfikują portfel reasekuracji, aby uniknąć koncentracji na jednym partnerze.
- Katastrofy naturalne i pandemie okresowo obciążają rynek reasekuracyjny, prowadząc do twardych cykli (hard market), w których składki reasekuracyjne rosną, a dostępność ochrony spada. Przekłada się to na składki płacone przez klientów końcowych.
- Alternatywnym transferem ryzyka reasekuracyjnego są obligacje katastroficzne (cat bonds) i inne instrumenty ILS (Insurance-Linked Securities), które pozwalają inwestorom kapitałowym przejąć część ryzyka w zamian za wyższy kupon.
- Nadzór nad działalnością reasekuracyjną w Polsce sprawuje KNF na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Zakład ubezpieczeń prowadzący działalność reasekuracyjną jako dodatkową musi spełnić odrębne wymogi kapitałowe.
- Reasekuracja stanowi znaczący element bilansu zakładu ubezpieczeń - jej struktura i koszt mają bezpośredni wpływ na wskaźniki techniczne i wynik finansowy. W sprawozdaniach o wypłacalności (SFCR) ubezpieczyciele publikują informacje o głównych reasekuratorach i strukturze programu reasekuracyjnego.
