Renta wyrównawcza ma przywrócić poszkodowanemu poziom dochodu sprzed wypadku. Gdy ktoś po szkodzie na zdrowiu zarabia mniej lub w ogóle nie może pracować, renta pokrywa powstałą lukę. Wypłaca się ją regularnie, najczęściej co miesiąc, a nie jednorazowo. To forma naprawienia szkody osobowej z polisy OC sprawcy.
Podstawa prawna i przesłanki
Renta dla poszkodowanego należy się, gdy utracił zdolność do pracy zarobkowej albo zwiększyły się jego potrzeby lub zmalały widoki powodzenia na przyszłość (art. 444 § 2 KC). Odrębna podstawa dotyczy osób bliskich zmarłego, którym dostarczał on środków utrzymania (art. 446 § 2 KC). Renta jest częścią odszkodowania za skutki zdarzenia.
Rodzaje renty wyrównawczej
- Renta z tytułu utraconych zarobków, gdy poszkodowany nie może już pracować jak dawniej.
- Renta na zwiększone potrzeby, na przykład stałą opiekę, leki i rehabilitację.
- Renta alimentacyjna dla bliskich zmarłego, którym był on zobowiązany dostarczać utrzymania.
Jak ustala się wysokość
Punktem wyjścia jest różnica między dochodem hipotetycznym, jaki poszkodowany osiągałby bez wypadku, a tym, który realnie uzyskuje. Od utraconego dochodu odejmuje się świadczenia z ZUS, na przykład rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Renta z OC ma uzupełnić, a nie podwoić, świadczenia publiczne. Roszczenie podlega zasadom przedawnienia roszczeń, choć raty wymagalne biegną osobno.
Różnica względem zadośćuczynienia
Renta wyrównawcza naprawia stratę materialną w postaci utraconych dochodów. Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę dotyczy natomiast cierpienia i jest świadczeniem jednorazowym. Poszkodowany może dochodzić obu, bo pokrywają one różne rodzaje uszczerbku.
Warto wiedzieć
- Rentę można kapitalizować, czyli zamienić na jednorazową kwotę, gdy poszkodowany planuje na przykład zmienić zawód lub założyć działalność.
- Wysokość renty można zmienić w czasie, jeśli zmienią się okoliczności, na przykład stan zdrowia lub sytuacja zarobkowa.
- Świadczenia z ZUS pomniejszają rentę z OC, bo łącznie nie mogą przekraczać rzeczywistej straty dochodu.
- Renta dla bliskich zmarłego zależy od realnego zakresu utrzymania, jakie im zapewniał, nie od więzi formalnej.
- Przy przyczynieniu się poszkodowanego do szkody renta jest odpowiednio obniżana.
- Poszczególne, wymagalne raty renty przedawniają się oddzielnie, dlatego nie warto zwlekać z dochodzeniem zaległych płatności.
Kierowca potrącił rowerzystę, który zarabiał 7 000 zł miesięcznie. Po wypadku rowerzysta utracił zdolność do dotychczasowej pracy i otrzymał z ZUS rentę 2 500 zł.
Gdyby nie wypadek, dalej zarabiałby 7 000 zł. Realna strata dochodu to 7 000 zł minus 2 500 zł renty z ZUS, czyli 4 500 zł miesięcznie.
Ubezpieczyciel OC sprawcy wypłaca rentę wyrównawczą w wysokości 4 500 zł co miesiąc, by przywrócić poprzedni poziom dochodu. Niezależnie poszkodowany otrzymał jednorazowe zadośćuczynienie za ból i cierpienie, które nie pomniejsza renty.
