Ubezpieczenie na życie i dożycie

Ubezpieczenie na życie i dożycie należy do kategorii ubezpieczeń osobowych, których dopuszczalność i rodzaje wymienia art. 829 § 1 pkt 1 KC, wskazujący wprost, że ubezpieczenie na życie może dotyczyć śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku. Konstrukcja “i dożycie” oznacza, że oba te zdarzenia są objęte ochroną w ramach jednej umowy – przy czym świadczenie wypłacane jest tylko z jednego tytułu (śmierci albo dożycia), w zależności od tego, co nastąpi pierwsze.

Konstrukcja składki

Składka w ubezpieczeniu na życie i dożycie ma dwie warstwy ekonomiczne. Część ochronna (techniczna) finansuje ryzyko wypłaty świadczenia w razie śmierci ubezpieczonego przed końcem umowy. Część oszczędnościowa (kapitałowa) jest gromadzona przez ubezpieczyciela i powiększana o gwarantowany techniczny zwrot z inwestycji. Po zakończeniu umowy, jeśli ubezpieczony żyje, otrzymuje on sumę dożycia, na którą składa się zgromadzony kapitał wraz z gwarantowanym oprocentowaniem oraz ewentualnym udziałem w zyskach inwestycyjnych ubezpieczyciela.

Świadczenia z umowy

Z polisy na życie i dożycie wypłacane są dwa rozłączne świadczenia:

• świadczenie z tytułu śmierci – wypłacane uposażonym wskazanym w polisie, jeśli ubezpieczony zmarł przed końcem okresu ubezpieczenia
• świadczenie z tytułu dożycia – wypłacane samemu ubezpieczonemu, jeśli dożył końca okresu ubezpieczenia
• ewentualne świadczenia dodatkowe z umów rozszerzających (rider), np. z tytułu trwałego inwalidztwa, poważnego zachorowania, niezdolności do pracy

Wysokości obu świadczeń mogą być takie same albo różne – zależy to od konstrukcji konkretnego produktu i potrzeb klienta.

Różnica względem UFK i ubezpieczenia terminowego

Ubezpieczenie na życie i dożycie różni się fundamentalnie od ubezpieczenia z UFK. W polisie na życie i dożycie ryzyko inwestycyjne ponosi ubezpieczyciel – klient otrzymuje umownie gwarantowaną sumę. W produkcie z UFK ryzyko inwestycyjne ponosi klient – świadczenie zależy od wartości jednostek funduszu.

Z drugiej strony, ubezpieczenie na życie i dożycie różni się od ubezpieczenia terminowego (czystej polisy ochronnej) tym, że ma element zwrotny – w terminowym, jeśli ubezpieczony dożyje końca umowy, nie otrzymuje nic, a składka pokrywa wyłącznie ryzyko śmierci.

Wykup polisy

Klient może w dowolnym momencie zrezygnować z umowy, otrzymując tzw. wartość wykupu – kwotę zgromadzonego kapitału pomniejszoną o opłaty likwidacyjne. W pierwszych latach trwania umowy wartość wykupu jest zwykle istotnie niższa od sumy wpłaconych składek, ponieważ ubezpieczyciel pokrywa z nich koszty akwizycji i ryzyko ochronne. To rozwiązanie kontrowersyjne – po reformie 2018 r. KNF nakazała ograniczenie opłat likwidacyjnych w produktach z elementem oszczędnościowym, ale stare polisy zachowują pierwotne zasady.