Klauzula alkoholowa to jeden z najczęstszych zapisów ograniczających ochronę. Stanowi, że ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody wyrządzone przez osobę pod wpływem alkoholu lub środków odurzających. Jej celem jest zniechęcanie do ryzykownych zachowań. W praktyce decyduje o tym, czy poszkodowany lub sprawca otrzyma wsparcie z polisy.
Jak działa w różnych typach polis
Skutek klauzuli zależy od rodzaju ubezpieczenia. W polisach dobrowolnych prowadzi zwykle do odmowy wypłaty na rzecz ubezpieczonego. W ubezpieczeniach obowiązkowych mechanizm jest inny, bo chroni przede wszystkim poszkodowanego.
- w AC (Autocasco) nietrzeźwość kierowcy zwykle pozbawia go odszkodowania za własny pojazd
- w NNW wypadek po alkoholu często nie uprawnia do świadczenia
- w OC komunikacyjnym poszkodowany dostaje odszkodowanie, ale ubezpieczyciel odzyskuje je od pijanego sprawcy
Ten podział jest fundamentalny. Ubezpieczenie obowiązkowe ma chronić ofiarę, a nie sprawcę. Dlatego nietrzeźwość nie blokuje wypłaty dla poszkodowanego, tylko uruchamia roszczenie zwrotne wobec winnego.
Regres ubezpieczeniowy a alkohol w OC
W ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie poszkodowanemu, a potem żąda zwrotu od sprawcy. Podstawą jest regres ubezpieczeniowy przewidziany w przepisach o ubezpieczeniach obowiązkowych. Kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości jest jedną z ustawowych przesłanek regresu.
Zgodnie z art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zakład ubezpieczeń ma prawo dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania od kierującego, który prowadził pojazd w stanie po użyciu alkoholu. Dla sprawcy oznacza to obowiązek oddania pełnej kwoty, którą ubezpieczyciel wypłacił ofierze. Kwoty te bywają bardzo wysokie.
Granica między rażącym niedbalstwem a stanem nietrzeźwości
Klauzula alkoholowa bywa łączona z innymi przesłankami odmowy. Najczęściej współwystępuje z rażącym niedbalstwem. Oba zapisy mają wspólny cel, czyli wyłączenie ochrony dla zachowań skrajnie nieodpowiedzialnych.
Mechanizm ten opiera się na ogólnej zasadzie wyłączenia odpowiedzialności zapisanej w OWU. Warto dokładnie czytać definicję stanu nietrzeźwości i stanu po użyciu alkoholu, bo OWU mogą traktować je odmiennie. Praktyczne pułapki tego typu opisuje poradnik o częstych wyłączeniach w polisach.
Warto wiedzieć
- W ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów poszkodowany zawsze otrzymuje odszkodowanie, a ciężar finansowy przenosi się na pijanego sprawcę przez regres na podstawie art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
- OWU często rozróżniają stan po użyciu alkoholu od stanu nietrzeźwości, co może wpływać na zakres skutków klauzuli.
- W polisach dobrowolnych jak AC czy NNW nietrzeźwość zwykle prowadzi do całkowitej odmowy wypłaty.
- Klauzula alkoholowa obejmuje najczęściej także środki odurzające i niektóre leki wpływające na sprawność psychofizyczną.
- Sam fakt spożycia alkoholu nie zawsze wystarcza, bo część OWU wymaga związku przyczynowego między stanem nietrzeźwości a powstaniem szkody.
- Odmowa przebadania na zawartość alkoholu po zdarzeniu bywa traktowana w OWU na równi z potwierdzonym stanem nietrzeźwości.
- Regres z tytułu nietrzeźwości może objąć nie tylko odszkodowanie, lecz także zadośćuczynienie i renty wypłacone poszkodowanemu.
Nietrzeźwy kierowca powoduje wypadek, w którym ranna zostaje druga osoba. Ubezpieczyciel sprawcy z polisy OC wypłaca poszkodowanemu 180 000 zł tytułem kosztów leczenia, zadośćuczynienia i renty.
Poszkodowany otrzymuje pełną kwotę bez przeszkód, bo OC chroni ofiarę niezależnie od stanu sprawcy. Następnie ubezpieczyciel korzysta z prawa regresu i żąda od pijanego kierowcy zwrotu całych 180 000 zł.
Gdyby ten sam kierowca miał wykupione AC i rozbił własny samochód wart 60 000 zł, nie otrzymałby nic. Klauzula alkoholowa w dobrowolnym AC wyłącza odpowiedzialność wobec nietrzeźwego ubezpieczonego. W sumie wypadek kosztuje go 180 000 zł zwrotu plus 60 000 zł straty na własnym aucie.
