Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego zabezpiecza bank na czas, w którym kredytobiorca nie spłacił jeszcze brakującej części wkładu. Przy kredycie hipotecznym banki wymagają wkładu własnego na poziomie określonym przez rekomendacje nadzoru finansowego. Gdy klient ma mniej, bank godzi się na kredyt, ale obarcza go dodatkowym ryzykiem. To ryzyko przenosi na zakład ubezpieczeń poprzez UNWW.
Kluczowa cecha tej polisy to nietypowy układ stron. Płaci kredytobiorca, ale ochronę otrzymuje bank. To klasyczny przykład, w którym koszt i korzyść z umowy rozchodzą się na różne podmioty.
Jak działa UNWW
Bank jest jednocześnie ubezpieczającym i beneficjentem ochrony. Kredytobiorca finansuje składkę, lecz nie jest stroną chronioną. Mechanizm przypomina cesję ubezpieczenia, gdzie świadczenie trafia do instytucji finansowej. Polisa obejmuje brakującą część wkładu własnego, czyli różnicę między wkładem wymaganym a wniesionym przez klienta.
Ochrona trwa do momentu, w którym kapitał kredytu spadnie poniżej progu uznawanego za bezpieczny. Następuje to wraz ze spłatą kolejnych rat albo po nadpłacie. Po osiągnięciu wymaganego poziomu wkładu obowiązek opłacania UNWW wygasa.
Regres wobec kredytobiorcy
Najważniejsza pułapka UNWW dotyczy skutków wypłaty odszkodowania. Gdy kredytobiorca przestaje spłacać kredyt, ubezpieczyciel wypłaca bankowi odszkodowanie pokrywające ubezpieczoną część. Klient może błędnie sądzić, że jego dług w tej części znika. Tak się nie dzieje.
Po wypłacie ubezpieczyciel nabywa prawo regresu wobec kredytobiorcy. Oznacza to, że zakład ubezpieczeń może żądać od klienta zwrotu kwoty wypłaconej bankowi. Kredytobiorca płaci więc za polisę, która ostatecznie i tak obciąża go zobowiązaniem zwrotnym. Warto odróżnić UNWW od ubezpieczenia na życie pod kredyt, które chroni rodzinę kredytobiorcy, a nie wyłącznie bank.
Wpływ na koszt kredytu
Banki rozliczają UNWW na dwa sposoby. Pierwszy to odrębna składka pobierana z góry za ustalony okres. Drugi to podwyższona marża kredytu utrzymywana do czasu osiągnięcia wymaganego wkładu. Drugi model bywa droższy, bo wyższe oprocentowanie dotyczy całego kapitału, nie tylko brakującej części. Powiązaną konstrukcją finansującą przejściowe ryzyko banku jest ubezpieczenie pomostowe.
Warto wiedzieć
- UNWW chroni wyłącznie bank, mimo że całość kosztu ponosi kredytobiorca - to ubezpieczenie na cudzy rachunek z perspektywy płacącego.
- Po wypłacie odszkodowania bankowi ubezpieczyciel kieruje regres do kredytobiorcy, więc polisa nie umarza długu, tylko zmienia wierzyciela.
- Obowiązek opłacania UNWW wygasa po spłaceniu kapitału do poziomu wymaganego wkładu własnego, dlatego nadpłaty kredytu skracają czas obciążenia.
- Rozliczenie przez podwyższoną marżę bywa droższe niż jednorazowa składka, ponieważ wyższe oprocentowanie obejmuje cały kapitał, a nie tylko brakującą część.
- Kredytobiorca powinien sprawdzić w umowie, na jakim poziomie wartości nieruchomości do kredytu kończy się obowiązek UNWW, bo banki stosują różne progi.
- UNWW nie ma nic wspólnego z ochroną zdrowia ani życia kredytobiorcy - tę funkcję pełni odrębne ubezpieczenie na życie pod kredyt.
Kredytobiorca kupuje mieszkanie za 500 000 zł. Wymagany wkład własny to 100 000 zł, czyli 20 procent wartości. Klient ma jednak tylko 50 000 zł, więc brakuje 50 000 zł wkładu. Bank udziela kredytu, ale obejmuje brakujące 50 000 zł ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego.
Bank podnosi marżę o 0,25 punktu procentowego do czasu, aż kapitał spadnie poniżej 400 000 zł. Przy saldzie kredytu rzędu 450 000 zł dodatkowy koszt to około 1 125 zł rocznie wynikający z wyższej marży. Klient spłaca nadpłatę 30 000 zł i przyspiesza moment zakończenia UNWW, oszczędzając kilka lat podwyższonej marży.
Gdyby klient przestał spłacać kredyt na wczesnym etapie, ubezpieczyciel wypłaciłby bankowi do 50 000 zł, a następnie zażądałby tej kwoty od kredytobiorcy w ramach regresu.
