Zdarzenie losowe to nagłe i niezależne od woli człowieka zdarzenie, które może wyrządzić szkodę w mieniu lub na osobie. Cechą wspólną jest przypadkowość: zdarzenie wynika z sił przyrody albo nieprzewidzianego splotu okoliczności, a nie z celowego działania. To właśnie nieprzewidywalność zdarzeń losowych jest powodem, dla którego ludzie się ubezpieczają.
W ubezpieczeniach majątkowych zdarzenia losowe tworzą trzon katalogu ryzyk. Większość polis mieszkaniowych i firmowych wymienia je wprost w warunkach umowy.
Typowe zdarzenia losowe w polisach
Standardowe ubezpieczenie nieruchomości obejmuje zamknięty katalog zdarzeń losowych. Najczęściej spotyka się następujące ryzyka.
- Ogień i wybuch, w tym przepięcie elektryczne wywołane wyładowaniem.
- Żywioły wodne, czyli powódź oraz zalanie.
- Żywioły atmosferyczne, czyli huragan, grad i napór śniegu.
- Ruchy ziemi, takie jak trzęsienie ziemi, osuwisko i zapadanie się gruntu.
Zdarzenie losowe a siła wyższa
Zdarzenie losowe bywa mylone z siłą wyższą, lecz pojęcia nie są tożsame. Siła wyższa to zdarzenie zewnętrzne, nadzwyczajne i niemożliwe do przewidzenia ani zapobieżenia. Każda siła wyższa jest zdarzeniem losowym, ale nie każde zdarzenie losowe jest siłą wyższą. Drobne zalanie od pękniętej rury jest zdarzeniem losowym, lecz nie ma cech nadzwyczajności, więc nie stanowi siły wyższej.
To rozróżnienie ma znaczenie prawne. Siła wyższa zwalnia z odpowiedzialności kontraktowej, podczas gdy zwykłe zdarzenie losowe samo w sobie takiego skutku nie wywołuje.
Znaczenie dla zakresu ochrony
To, czy dane zdarzenie losowe jest objęte ochroną, zależy od formuły polisy. W formule ryzyk nazwanych ochrona obejmuje wyłącznie zdarzenia wymienione w umowie. W formule all risk ochrona obejmuje każde nagłe zdarzenie, poza wyraźnie wyłączonymi. Dla pewności zakresu trzeba czytać definicje konkretnych ryzyk w OWU.
Warto wiedzieć
- Powódź ma w wielu OWU karencję, czyli ochrona zaczyna działać dopiero po upływie kilkunastu dni od zawarcia umowy, by uniemożliwić ubezpieczanie się tuż przed nadejściem fali.
- Zdarzenie losowe wywołane rażącym niedbalstwem ubezpieczonego może być przyczyną odmowy wypłaty lub obniżenia świadczenia.
- Szkody powstałe wskutek długotrwałego procesu, na przykład pleśni czy korozji, zwykle nie są zdarzeniem losowym, bo brakuje im cechy nagłości.
- Definicje huraganu i powodzi w OWU różnią się progami, na przykład minimalną prędkością wiatru, co realnie decyduje o uznaniu szkody.
- W formule all risk to ubezpieczyciel musi udowodnić, że zdarzenie objęte jest wyłączeniem, podczas gdy w ryzykach nazwanych ciężar wykazania ryzyka spoczywa na ubezpieczonym.
- Niektóre zdarzenia, jak działania wojenne, akty terroru czy szkody jądrowe, są standardowo wyłączone z ochrony niezależnie od formuły polisy.
Właściciel domu o sumie ubezpieczenia 700 000 zł miał polisę w formule ryzyk nazwanych obejmującą ogień, huragan i zalanie, lecz bez powodzi. W lipcu silny huragan zerwał część dachu, a następnie ulewa zalała poddasze.
Rzeczoznawca wycenił naprawę dachu na 45 000 zł, a osuszenie i remont poddasza na 30 000 zł. Oba zdarzenia mieściły się w katalogu ryzyk, więc ubezpieczyciel wypłacił łącznie 75 000 zł.
Gdyby w tym samym czasie wylała pobliska rzeka i woda weszła z zewnątrz, szkoda zostałaby uznana za powódź. Bez tego ryzyka w umowie ubezpieczyciel odmówiłby wypłaty za tę część, mimo że pozostałe zdarzenia losowe były objęte ochroną.
