Zwyżka składki jest narzędziem, dzięki któremu zakład ubezpieczeń dostosowuje cenę polisy do indywidualnego poziomu ryzyka klienta. Mechanizm wpisuje się w fundamentalną zasadę ekwiwalentności w ubezpieczeniach: składka powinna odpowiadać prawdopodobieństwu i potencjalnej wysokości szkody. Bez systemu zwyżek doszłoby do zjawiska antyselekcji, w którym klienci niskoryzykowni dotowaliby klientów wysokoryzykownych, co prowadziłoby do erozji portfela ubezpieczeniowego.
Najczęstsze przyczyny zwyżki w OC ppm i AC
W ubezpieczeniach komunikacyjnych zwyżki uruchamiają konkretne czynniki ryzyka:
- młody wiek kierowcy (zwykle do 26 lat) lub krótki staż za kierownicą
- historia szkodowa – każda zlikwidowana szkoda z OC sprawcy podnosi taryfę
- moc silnika, pojemność i wartość pojazdu
- miejsce zamieszkania (większe miasta zazwyczaj droższe)
- użytkowanie pojazdu do celów zarobkowych (taxi, kurierzy, nauka jazdy)
- niski staż posiadania prawa jazdy
- kategoria pojazdu wysokiego ryzyka (sportowe, kolekcjonerskie, importowane)
Zwyżki w innych liniach ubezpieczeń
Mechanizm zwyżek funkcjonuje również poza komunikacją. W ubezpieczeniach majątkowych podwyższają składkę m.in. lokalizacja w strefie zalewowej, brak alarmu lub monitoringu, drewniana konstrukcja budynku. W ubezpieczeniach życiowych – palenie tytoniu, wykonywanie zawodu wysokiego ryzyka, choroby przewlekłe, uprawianie sportów ekstremalnych. W ubezpieczeniach zdrowotnych – wiek, historia chorób, BMI poza normą.
Sposób naliczania
Zwyżka może być wyrażona jako mnożnik (np. 1,4 oznacza składkę o 40% wyższą od bazowej) lub jako konkretna kwota dodawana do składki podstawowej. Większość ubezpieczycieli stosuje system mnożnikowy, który łączy się z innymi czynnikami w ostatecznej taryfie. Zwyżki mogą się kumulować – młody kierowca z historią szkód i drogim pojazdem może otrzymać wielokrotnie wyższą składkę niż kierowca o przeciętnym profilu.
Warto wiedzieć
- Zwyżki są ustalane indywidualnie przez każdego ubezpieczyciela na podstawie własnych danych statystycznych - ten sam klient może otrzymać u różnych ubezpieczycieli składki różniące się nawet kilkukrotnie.
- W OC ppm zwyżka po szkodzie zwykle utrzymuje się przez kilka lat, a niektórzy ubezpieczyciele uwzględniają historię nawet do 10 lat wstecz.
- Zwyżki za szkodowość są naliczane na podstawie danych z bazy Ośrodka Informacji UFG - próby ich ukrycia są nieskuteczne i mogą zostać zakwalifikowane jako zatajenie okoliczności.
- Rozwiązanie umowy AC w trakcie trwania szkody nie chroni przed zwyżką - szkoda została już zarejestrowana w systemie.
- Przepisanie polisy na inną osobę w gospodarstwie domowym nie zawsze pozwala uniknąć zwyżki - wielu ubezpieczycieli weryfikuje faktycznego użytkownika pojazdu.
21-letni kierowca ze stażem 2 lat ubezpiecza Volkswagena Golfa. Składka bazowa OC dla tego pojazdu wynosi 800 zł.
Ubezpieczyciel stosuje zwyżki: za młody wiek (mnożnik 1,8), za krótki staż (1,3) oraz za miejsce zamieszkania w dużym mieście (1,15).
Składka końcowa: 800 zł × 1,8 × 1,3 × 1,15 = 2 153 zł, czyli ponad 2,5-krotność stawki bazowej.
