Gwarancja wadialna zastępuje wpłatę wadium w przetargu. Zamawiający żąda wadium jako zabezpieczenia, że zwycięzca przetargu podpisze umowę. Zamiast blokować własną gotówkę, wykonawca przedstawia dokument gwarancji. Wystawca gwarancji, czyli ubezpieczyciel lub bank, zobowiązuje się zapłacić wadium zamawiającemu w określonych sytuacjach.
Jak działa gwarancja wadialna
W gwarancji uczestniczą trzy strony. Zleceniodawca to wykonawca startujący w przetargu. Beneficjent to zamawiający organizujący przetarg. Gwarant to ubezpieczyciel lub bank wystawiający dokument. Gwarant wypłaca beneficjentowi sumę wadium, gdy spełni się warunek opisany w treści gwarancji.
Gwarancja wadialna jest najczęściej bezwarunkowa i płatna na pierwsze żądanie. Oznacza to, że gwarant płaci po samym wezwaniu, bez badania sporu między stronami. To odróżnia ją od zwykłego poręczenia. Gwarancja wadialna należy do szerszej kategorii gwarancji ubezpieczeniowej.
Kiedy gwarant wypłaca wadium
Zamawiający może wezwać gwaranta do zapłaty w sytuacjach przewidzianych prawem zamówień publicznych. Najczęściej są to:
- Wykonawca, którego ofertę wybrano, odmawia podpisania umowy.
- Wykonawca nie wnosi wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy.
- Wykonawca nie uzupełnia dokumentów lub wycofuje ofertę w sposób niedozwolony.
Po wypłacie wadium beneficjentowi gwarant kieruje regres ubezpieczeniowy do wykonawcy. Gwarancja nie jest więc bezzwrotnym świadczeniem, lecz kredytem zaufania zabezpieczonym roszczeniem zwrotnym.
Różnica względem innych gwarancji
Gwarancja wadialna działa tylko na etapie przetargu, do wyboru wykonawcy. Po podpisaniu umowy jej rola się kończy. Wtedy wchodzą inne gwarancje kontraktowe. Gwarancja należytego wykonania kontraktu zabezpiecza realizację umowy. Gwarancja usunięcia wad i usterek działa już po odbiorze prac.
Warto wiedzieć
- Gwarancja wadialna płatna na pierwsze żądanie zobowiązuje gwaranta do wypłaty bez badania zasadności roszczenia, co przenosi spór na etap regresu.
- Wezwanie do zapłaty po terminie ważności gwarancji jest bezskuteczne, dlatego termin musi obejmować cały okres związania ofertą.
- Treść gwarancji musi ściśle odpowiadać wymogom SWZ, bo nawet drobna rozbieżność może skutkować odrzuceniem oferty.
- Gwarancja nie jest darmowa, a wystawca pobiera prowizję liczoną od kwoty i okresu zabezpieczenia.
- Wykonawca zwykle odpowiada wobec gwaranta majątkowo, więc nieuzasadniona wypłata i tak obciąży jego firmę w drodze regresu.
- Konsorcjum startujące wspólnie powinno mieć gwarancję obejmującą wszystkich członków, inaczej zabezpieczenie może być uznane za wadliwe.
Firma budowlana startuje w przetargu publicznym, w którym wadium ustalono na 100 000 zł. Zamiast zamrażać gotówkę, wykupiła gwarancję wadialną. Prowizja gwaranta wyniosła 1,5 procent kwoty wadium za okres związania ofertą, czyli 1 500 zł.
Oferta firmy okazała się najkorzystniejsza i została wybrana. Firma odmówiła jednak podpisania umowy z powodu wewnętrznych problemów. To spełniło warunek z gwarancji.
Zamawiający wezwał gwaranta do zapłaty 100 000 zł i otrzymał tę kwotę bez zbędnej zwłoki. Następnie gwarant skierował regres do firmy budowlanej i zażądał zwrotu wypłaconych 100 000 zł. Ostatecznie firma poniosła pełny koszt wadium plus prowizję, mimo że nie wpłaciła gotówki na starcie.
