Świadczenie ubezpieczeniowe jest pojęciem ogólnym, obejmującym wszystkie rodzaje wypłat realizowanych przez ubezpieczyciela na podstawie zawartej umowy.
W zależności odtypu ubezpieczenia przybiera różną postać:
- W ubezpieczeniach majątkowych – realizowane jest w formie odszkodowania, którego wysokość odpowiada wartości rzeczywistej szkody (z uwzględnieniem franszyz i sumy ubezpieczenia), zgodnie z zasadą kompensacji.
- W ubezpieczeniach osobowych (na życie, NNW, zdrowotne) – wypłacane jest jako suma umówiona w polisie, niezależnie od rzeczywistej wartości szkody, ponieważ życie i zdrowie nie mają wartości rynkowej. Wypłata następuje w pełnej wysokości po ziszczeniu się warunków wskazanych w umowie (np. śmierć ubezpieczonego, trwały uszczerbek na zdrowiu, hospitalizacja, pobyt na OIT).
Świadczenie może mieć charakter:
- Jednorazowy – wypłacany w całości po zajściu zdarzenia (typowy dla ubezpieczeń NNW, ubezpieczeń na życie w wariancie terminowym).
- Okresowy – wypłacany w formie renty (ubezpieczenia rentowe, świadczenia rentowe w ramach OC komunikacyjnego dla poszkodowanych trwale niezdolnych do pracy).
- Kapitałowy – wypłacany po zakończeniu okresu ubezpieczenia (ubezpieczenia na życie i dożycie, ubezpieczenia z funduszem kapitałowym).
- Mieszany – łączący elementy powyższych (np. ubezpieczenia posagowe, ubezpieczenia na życie z funkcją oszczędnościową).
Świadczenia mogą również mieć formę niepieniężną, w postaci:
- Usług assistance (holowanie, pojazd zastępczy, pomoc medyczna, pomoc w domu po awarii).
- Świadczeń zdrowotnych (wizyty lekarskie, badania diagnostyczne, rehabilitacja).
- Świadczeń prawnych (porada prawna, reprezentacja w sądzie, ochrona prawna w sporze cywilnym).
Podmiotem uprawnionym do otrzymania świadczenia jest w zależności od konstrukcji umowy:
- Ubezpieczony – w ubezpieczeniach osobowych na wypadek zdarzeń za życia (trwały uszczerbek, pobyt w szpitalu, poważne zachorowanie).
- Uposażony – w ubezpieczeniach na życie na wypadek śmierci ubezpieczonego.
- Poszkodowany – w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej.
- Ubezpieczający lub wskazany cesjonariusz – w ubezpieczeniach majątkowych.
Warto wiedzieć
- Świadczenie z ubezpieczenia na życie na wypadek śmierci nie wchodzi do masy spadkowej - wypłacane jest bezpośrednio uposażonemu z pominięciem postępowania spadkowego i nie podlega podatkowi od spadków i darowizn ani nie odpowiada za długi spadkowe.
- Świadczenia z tytułu ubezpieczeń osobowych są co do zasady zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, z wyjątkiem części inwestycyjnej świadczeń z UFK, która może być objęta podatkiem od dochodu kapitałowego.
- W przypadku ubezpieczeń grupowych wypłata świadczenia podlega procedurze określonej w OWU i może wymagać pośrednictwa ubezpieczającego (np. pracodawcy, który gromadzi dokumentację).
- Wysokość świadczenia w ubezpieczeniach NNW zwykle jest proporcjonalna do procentu trwałego uszczerbku ustalonego przez orzecznika. Stosowana jest tabela uszczerbków stanowiąca element OWU - jej treść może się istotnie różnić między zakładami.
- Roszczenie o wypłatę świadczenia przedawnia się co do zasady z upływem 3 lat. W ubezpieczeniach OC obowiązuje dłuższy termin - zgodny z przedawnieniem roszczeń wobec sprawcy szkody (do 20 lat w przypadku przestępstw).
- Świadczenia w formie assistance są realizowane przez call center ubezpieczyciela lub wyspecjalizowaną centralę alarmową - zgłoszenie telefoniczne lub elektroniczne uruchamia procedurę natychmiast, bez konieczności uprzedniej wypłaty środków przez ubezpieczonego.
