Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych łączy ubezpieczonych w jedną wspólnotę ryzyka. Każdy członek wpłaca składkę, a z tej puli pokrywane są szkody pozostałych. Zysk nie trafia do zewnętrznych akcjonariuszy, lecz wraca do członków albo zasila fundusze towarzystwa. TUW to jedna z dwóch dopuszczalnych form prawnych krajowego zakładu ubezpieczeń obok spółki akcyjnej.
Jak działa zasada wzajemności
Członek TUW pełni dwie role naraz. Jest stroną umowy jako ubezpieczający i współwłaścicielem towarzystwa. Tym różni się od klienta spółki akcyjnej, który pozostaje wyłącznie klientem. Cel TUW nie jest komercyjny. Towarzystwo zabezpiecza potrzeby członków, a nadwyżkę finansową przeznacza na ich korzyść.
Status członka rodzi konkretne skutki. Gdy szkodowość okaże się wyższa od prognoz, statut może przewidzieć dopłatę do składki. Gdy wynik będzie korzystny, członkowie mogą liczyć na obniżkę składki w kolejnym okresie. Składka w TUW bywa więc bardziej elastyczna niż sztywna stawka rynkowa.
TUW a klasyczne towarzystwo ubezpieczeniowe
Różnica sprowadza się do właściciela i celu. Klasyczne towarzystwo ubezpieczeniowe w formie spółki akcyjnej działa dla zysku akcjonariuszy. TUW działa dla członków. Mechanizm ochrony jest ten sam. To umowa ubezpieczenia, składka i wypłata świadczenia po szkodzie.
TUW podlega tym samym wymogom nadzorczym co spółki akcyjne. Komisja Nadzoru Finansowego kontroluje wypłacalność, a towarzystwo musi utrzymywać wymagane kapitały. Forma wzajemna nie obniża standardu ochrony. Wpływa za to na ład korporacyjny, w którym głos mają sami ubezpieczeni.
Dla kogo sprawdza się forma wzajemna
- Grupy zawodowe o zbliżonym profilu ryzyka, na przykład rolnicy korzystający z OC rolnika.
- Wspólnoty i spółdzielnie ubezpieczające wspólny majątek w ramach ubezpieczenia mienia.
- Firmy z jednej branży, które chcą kontrolować koszt ochrony i dzielić ryzyko między siebie.
Mniejsze TUW mogą działać jako tak zwane małe towarzystwa o ograniczonym zakresie. Ich członkostwo bywa zamknięte dla określonej grupy. Większe TUW oferują ochronę szeroko, w tym ubezpieczenia komunikacyjne i majątkowe dla każdego klienta.
Warto wiedzieć
- Statut TUW może przewidywać dopłatę do składki przez członków, gdy szkodowość przekroczy założenia. Klient spółki akcyjnej takiego obowiązku nie ma.
- Korzystna nadwyżka finansowa w TUW może obniżyć składkę w kolejnym okresie lub wrócić do członków, zamiast trafić do akcjonariuszy.
- Przystąpienie do umowy w TUW zwykle oznacza nabycie członkostwa w towarzystwie, co warto sprawdzić w statucie przed podpisaniem.
- TUW podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego i wymogom wypłacalności na równi ze spółkami akcyjnymi.
- Tak zwane małe TUW mogą mieć ograniczony, zamknięty krąg członków oraz węższy zakres działalności.
- Forma wzajemna nie gwarantuje niższej składki. Korzyść zależy od faktycznej szkodowości całej wspólnoty ryzyka.
- Przy sporze ze swoim TUW członek korzysta z tych samych instytucji ochrony co inni klienci, w tym z pomocy Rzecznika Finansowego.
Wspólnota rolników zakłada małe TUW. Stu członków wpłaca po 2 000 zł rocznej składki, co daje pulę 200 000 zł. W ciągu roku zgłoszono szkody na łączną kwotę 150 000 zł, a koszty administracyjne wyniosły 20 000 zł.
Wspólnota zamyka rok z nadwyżką 30 000 zł. Zarząd TUW przeznacza ją na obniżenie składki w kolejnym roku. Każdy z 100 członków płaci wtedy nie 2 000 zł, lecz 1 700 zł, bo nadwyżka 30 000 zł rozkłada się równo i daje 300 zł ulgi na członka.
Gdyby szkody pochłonęły 230 000 zł, czyli więcej niż pula, statut mógłby zobowiązać członków do dopłaty. Przy niedoborze 50 000 zł każdy dopłaciłby po 500 zł, żeby pokryć wszystkie wypłaty.
