Underwriting to badanie, które zakład ubezpieczeń wykonuje, zanim zgodzi się objąć kogoś ochroną. Underwriter sprawdza, jak duże jest ryzyko po stronie klienta, i decyduje, czy oraz na jakich warunkach przyjąć je do portfela. Wynik tej oceny przekłada się wprost na cenę i kształt umowy.
Jak przebiega ocena ryzyka
Ocena ryzyka zaczyna się od informacji, które klient podaje we wniosku i ankiecie. Ubezpieczyciel pyta o okoliczności istotne dla danego ryzyka, a klient ma obowiązek odpowiedzieć zgodnie z prawdą. Obowiązek udzielenia ubezpieczycielowi znanych okoliczności wynika z art. 815 Kodeksu cywilnego (KC). Zatajenie istotnej okoliczności może później ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność zakładu.
Na podstawie zebranych danych underwriter wybiera jedną z kilku ścieżek. Decyzja zależy od tego, jak ryzyko wypada na tle przyjętej polityki taryfowej.
- przyjęcie ryzyka na standardowych warunkach i zwykłej stawce taryfowej,
- przyjęcie z podwyższoną składką, gdy ryzyko jest większe niż przeciętne,
- przyjęcie z dodatkowym wyłączeniem odpowiedzialności lub franszyzą,
- odmowa zawarcia umowy, jeśli ryzyko przekracza akceptowalny poziom.
Czynniki taryfikacji i selekcja ryzyka
Underwriter ocenia ryzyko przez pryzmat czynników, które statystycznie wpływają na szkodowość. Selekcja polega na oddzieleniu ryzyk akceptowalnych od tych, które trzeba odrzucić lub dodatkowo wycenić. Dobór czynników zależy od rodzaju ubezpieczenia, lecz logika jest wspólna.
- cechy przedmiotu ochrony, na przykład wiek i stan techniczny mienia,
- historia szkodowa klienta i dotychczasowy przebieg ubezpieczenia,
- żądana suma ubezpieczenia i zakres ochrony,
- zabezpieczenia ograniczające prawdopodobieństwo lub rozmiar szkody.
Rzetelna selekcja chroni ubezpieczyciela przed antyselekcją ryzyka, czyli napływem ryzyk gorszych niż przeciętne. Bez niej składka przestaje odpowiadać realnemu ryzyku ubezpieczeniowemu, a portfel staje się nierentowny.
Underwriting medyczny i underwriting majątkowy
W ubezpieczeniach na życie ocenę prowadzi underwriting medyczny. Klient wypełnia ankietę medyczną, a przy wyższych sumach zakład może wymagać badań lekarskich. Underwriter ocenia stan zdrowia, wiek oraz styl życia i na tej podstawie ustala składkę lub stosuje wyłączenia chorób istniejących wcześniej.
Underwriting majątkowy ocenia mienie i okoliczności jego użytkowania. Underwriter analizuje zabezpieczenia, lokalizację oraz szacuje maksymalną przewidywalną szkodę (PML), czyli największą stratę, jaka realnie może wystąpić z jednego zdarzenia. PML decyduje o tym, jaką część ryzyka zakład utrzyma u siebie, a jaką przekaże dalej.
Underwriting automatyczny i indywidualny
Część ryzyk zakład ocenia automatycznie. Systemy informatyczne wyceniają proste, masowe produkty na podstawie reguł i danych z wniosku, co skraca proces do kilku chwil. Ryzyka typowe wchodzą wtedy do portfela bez udziału człowieka.
Underwriting indywidualny obejmuje ryzyka nietypowe, o wysokiej sumie lub złożonym charakterze. Underwriter ocenia je ręcznie, czasem prosi o dodatkowe dokumenty i negocjuje warunki. Im większa potencjalna szkoda, tym bardziej ocena przesuwa się w stronę analizy indywidualnej.
Warto wiedzieć
- Underwriting poprzedza zawarcie umowy i decyduje, czy oraz na jakich warunkach ubezpieczyciel przyjmie ryzyko.
- Wniosek i ankieta są źródłem danych do oceny, a klient ma obowiązek podać znane mu istotne okoliczności.
- Wynikiem oceny może być standardowa składka, zwyżka składki, dodatkowe wyłączenie albo odmowa ubezpieczenia.
- Underwriting medyczny opiera się na ankiecie zdrowotnej i ewentualnych badaniach, a majątkowy na ocenie zabezpieczeń i szacowanej maksymalnej szkodzie.
- Ryzyka masowe są oceniane automatycznie, a nietypowe i wysokokwotowe trafiają do oceny indywidualnej.
- Rzetelna selekcja chroni portfel przed antyselekcją i utrzymuje składkę adekwatną do ryzyka.
Klient wnioskuje o ubezpieczenie na życie z sumą 500 000 zł. W ankiecie medycznej deklaruje leczoną chorobę przewlekłą, więc underwriter kieruje go na badania.
Po ocenie zakład przyjmuje ryzyko, ale z podwyższoną składką. Zamiast standardowych 120 zł miesięcznie underwriter ustala 168 zł, co odpowiada zwyżce o 40 procent za ponadprzeciętne ryzyko zdrowotne. Gdyby klient zataił chorobę, ubezpieczyciel mógłby później powołać się na niezgodne z prawdą oświadczenie.
