Ryzyko ubezpieczeniowe to niepewność, czy i kiedy zdarzy się szkoda, którą da się oszacować liczbowo. To właśnie tę niepewność klient przenosi na zakład ubezpieczeń, płacąc składkę. Bez mierzalnego ryzyka ubezpieczenie nie miałoby przedmiotu.
Cechy ryzyka ubezpieczalnego
Nie każde ryzyko nadaje się do ubezpieczenia. Aby zakład mógł je przyjąć, musi spełniać kilka warunków pozwalających je policzyć i objąć ochroną.
- Losowość, czyli zdarzenie jest niepewne i niezależne od woli ubezpieczonego, bliskie pojęciu zdarzenia losowego.
- Mierzalność, czyli da się oszacować prawdopodobieństwo i wielkość możliwej szkody na podstawie danych.
- Powszechność, czyli ryzyko dotyczy wielu podobnych podmiotów, co pozwala rozłożyć skutki w zbiorowości.
- Wymierność finansowa, czyli skutek szkody da się wyrazić w pieniądzu.
Jak zakład ocenia ryzyko
Ocena ryzyka, czyli underwriting, decyduje o przyjęciu wniosku i cenie polisy. Zakład bada cechy przedmiotu i okoliczności, które wpływają na prawdopodobieństwo szkody. Modele liczbowe buduje aktuariusz.
Klient ma obowiązek podać znane sobie okoliczności istotne dla oceny ryzyka. Wynika to z art. 815 § 1 KC. Zatajenie takich informacji, czyli zatajenie okoliczności, może później zwolnić zakład z odpowiedzialności.
Wpływ ryzyka na składkę
Im wyższe ryzyko, tym wyższa składka ubezpieczeniowa. Cena polisy jest pochodną oszacowanego prawdopodobieństwa szkody i jej możliwego rozmiaru. Czynniki podwyższające ryzyko prowadzą do zwyżki składki, a korzystne do zniżek.
Zbyt duże lub skoncentrowane ryzyko zakład rozkłada dalej. Służy temu reasekuracja i koasekuracja, dzięki którym pojedynczy ubezpieczyciel nie ponosi całego ciężaru wielkiej szkody.
Warto wiedzieć
- Ryzyka niemierzalne lub pewne (jak naturalne zużycie rzeczy) nie są ubezpieczalne, bo brak im elementu losowości.
- Zatajenie istotnych okoliczności wpływających na ocenę ryzyka może zwolnić zakład z odpowiedzialności za skutki tych okoliczności.
- Ryzyko spekulacyjne, gdzie możliwy jest też zysk, nie podlega ubezpieczeniu, ubezpiecza się wyłącznie ryzyko czyste prowadzące do straty.
- Skupienie wielu zagrożonych obiektów w jednym miejscu (kumulacja ryzyka) zmusza zakład do reasekuracji, bo jedno zdarzenie mogłoby wywołać masę szkód.
- Czynniki podwyższające ryzyko, na przykład historia szkód, przekładają się na zwyżkę składki lub odmowę zawarcia umowy.
- Zmiana okoliczności zwiększająca ryzyko w trakcie trwania umowy może wymagać zgłoszenia ubezpieczycielowi i wpłynąć na warunki ochrony.
